Χημεία

Αυτό το κείμενο μπήκε αυτούσιο στο prompt και των έξι μοντέλων, στη θέση του φύλλου θεμάτων. Δημοσιεύεται χωρίς καμία επεξεργασία, για να μπορεί να αντιπαραβληθεί γραμμή προς γραμμή με τις σελίδες που ακολουθούν. Προηγείται ένα υπόμνημα συμβολισμού: εξηγεί πώς γράφονται σε κείμενο οι δείκτες, οι εκθέτες και το τυπολόγιο — τη γραφή, όχι τη λύση. Όπου το πρωτότυπο έχει σχήμα που δεν αποδίδεται πιστά σε κείμενο, στέκει μια άγκυρα [ΕΙΚΟΝΑ: …]· εκεί ακριβώς δόθηκε στο μοντέλο η ίδια η εικόνα. Σε αυτό το μάθημα συνέβη σε ένα σχήμα.

<!-- ΥΠΟΜΝΗΜΑ:ΑΡΧΗ -->
## Υπόμνημα συμβολισμού

Πριν από τα θέματα, πώς διαβάζονται τα σύμβολα αυτού του φύλλου. Δεν περιέχει καμία πληροφορία για τη λύση.

- Το κείμενο είναι μεταγραφή του έντυπου φύλλου θεμάτων. Όπου το πρωτότυπο είχε
  στοίχιση, πλαίσια ή έμφαση, εδώ υπάρχει markdown ή HTML: `<br>` σημαίνει αλλαγή γραμμής,
  `<u>…</u>` υπογράμμιση, `<sup>…</sup>` εκθέτη, `<sub>…</sub>` δείκτη. Είναι μορφοποίηση,
  δεν είναι μέρος της εκφώνησης.
- Οι δείκτες γράφονται άλλοτε με Unicode (Ε₁), άλλοτε με HTML (Μ<sub>Α</sub>), άλλοτε με
  κάτω παύλα (V_ισ.). Και οι τρεις μορφές σημαίνουν το ίδιο πράγμα: δείκτης.
- **Cℓ** (και `Cℓ` στους τύπους) είναι το χημικό σύμβολο του **χλωρίου** —
  ό,τι διεθνώς γράφεται `Cl`. Τα ελληνικά σχολικά βιβλία χρησιμοποιούν το «ℓ» ώστε το
  σύμβολο να μη διαβάζεται ως ψηφίο 1. Έτσι: `HCℓ`, `FeCℓ₂`, `CCℓ₄`, `HCℓO`.
- Το **ν** (ελληνικό «νι») μέσα σε μοριακό τύπο είναι **γενικός ακέραιος δείκτης**, όχι
  ψηφίο και όχι το λατινικό `v`. Ο τύπος `CνH2νO2` διαβάζεται: άνθρακας με δείκτη ν,
  υδρογόνο με δείκτη 2ν, οξυγόνο με δείκτη 2.
- Το **V_ισ.** είναι ο όγκος στο ισοδύναμο σημείο της ογκομέτρησης· το `V_ισ./2` είναι
  ο μισός αυτού του όγκου. Το «ισ.» είναι συντομογραφία λέξης, όχι μεταβλητή.
- Το **(ℓ)** μετά από τύπο, π.χ. `H₂O(ℓ)`, δηλώνει υγρή κατάσταση· τα `(g)`, `(s)`, `(aq)`
  δηλώνουν αέρια, στερεή και υδατική.
<!-- ΥΠΟΜΝΗΜΑ:ΤΕΛΟΣ -->

<!-- Μεταγραφή από τα επίσημα θέματα. Πηγή: pages/page-*.png -->

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ
ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ & ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΓΕΝΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ
ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 5 ΙΟΥΝΙΟΥ 2026
ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ
ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΞΙ (6)

## ΘΕΜΑ Α

Για τις προτάσεις **Α1** έως και **Α4** να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή επιλογή.

**Α1.** Σε ποια από τις παρακάτω υποστιβάδες αντιστοιχούν περισσότερα ατομικά τροχιακά;

**α.** Στην υποστιβάδα 3d.

**β.** Στην υποστιβάδα 4f.

**γ.** Στην υποστιβάδα 2s.

**δ.** Στην υποστιβάδα 4p.

**Μονάδες 5**

**Α2.** Δίνεται η θερμοχημική εξίσωση:

C₃H₈(g)+5 O₂(g) → 3 CO₂(g)+4 H₂O(ℓ)  ΔH°_c=-2220 kJ

Για την αντίδραση πλήρους καύσης του C₃H₈(g) σε πρότυπη κατάσταση ισχύει ότι:

**α.** η ενθαλπία των προϊόντων είναι 2220 kJ.

**β.** κατά την πλήρη καύση 1 μορίου C₃H₈(g) εκλύεται ποσό θερμότητας 2220 kJ.

**γ.** κατά την πλήρη καύση 1 mol C₃H₈(g) εκλύεται ποσό θερμότητας 2220 kJ.

**δ.** κατά την πλήρη καύση 1 mol C₃H₈(g) απορροφάται ποσό θερμότητας 2220 kJ.

**Μονάδες 5**

**Α3.** Σε ποιον από τους παρακάτω διαλύτες το ιώδιο (I₂) έχει την μικρότερη διαλυτότητα;

**α.** Στο νερό (H₂O).

**β.** Στο εξάνιο (C₆H₁₄).

**γ.** Στον τετραχλωράνθρακα (CCℓ₄).

**δ.** Στο επτάνιο (C₇H₁₆).

**Μονάδες 5**

**Α4.** Καταλύτης ονομάζεται μια ουσία, η οποία με την παρουσία της σε μικρές ποσότητες:

**α.** δεν μεταβάλλει την ταχύτητα αντίδρασης.

**β.** μειώνει την ταχύτητα αντίδρασης.

**γ.** αυξάνει την ενέργεια ενεργοποίησης (E_a) της αντίδρασης.

**δ.** αυξάνει την ταχύτητα αντίδρασης.

**Μονάδες 5**

**Α5.** Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν, γράφοντας στο τετράδιό σας, δίπλα στον αριθμό που αντιστοιχεί σε κάθε πρόταση, τη λέξη **ΣΩΣΤΟ**, αν η πρόταση είναι σωστή ή τη λέξη **ΛΑΘΟΣ**, αν η πρόταση είναι λανθασμένη.

**1.** Το οξαλικό οξύ, (COOH)₂, δεν οξειδώνεται από διάλυμα KMnO₄ παρουσία H₂SO₄.

**2.** Αυτοκατάλυση ονομάζεται το φαινόμενο, στο οποίο ένα από τα προϊόντα μιας αντίδρασης δρα ως καταλύτης της.

**3.** Η σταθερά ιοντισμού ενός ασθενούς οξέος ΗΑ, σε σταθερή θερμοκρασία, εξαρτάται από τη συγκέντρωση του οξέος στο διάλυμα.

**4.** Σύμφωνα με τη θεωρία Brönsted-Lowry, το συζυγές οξύ της NH₃ είναι το NH₄⁺.

**5.** Στην ένωση ¹CH₃-O-²CH₂-³CH₃, τα άτομα άνθρακα 1, 2 και 3 έχουν αριθμούς οξείδωσης -2, -1 και -3, αντίστοιχα.

**Μονάδες 5**

## ΘΕΜΑ Β

**Β1. α.** Να γραφούν οι ηλεκτρονιακές δομές των ατόμων των χημικών στοιχείων Χ, Ψ και Ω στη θεμελιώδη κατάσταση, αν είναι γνωστό ότι αυτά ανήκουν στην τρίτη περίοδο του Περιοδικού Πίνακα και ισχύουν τα παρακάτω:

**i)** Το στοιχείο Χ ανήκει στον τομέα p και έχει 3 μονήρη ηλεκτρόνια σε θεμελιώδη κατάσταση.

**ii)** Το στοιχείο Ψ είναι το πιο ηλεκτραρνητικό στοιχείο της περιόδου.

**iii)** Το στοιχείο Ω έχει τη μεγαλύτερη ατομική ακτίνα από τα χημικά στοιχεία της περιόδου.

(Μονάδες 3)

**β.** Να κατατάξετε κατά αύξουσα ενέργεια πρώτου ιοντισμού Eᵢ₁ τα χημικά στοιχεία Χ, Ψ και Ω.

(Μονάδες 2)

**Μονάδες 5**

**Β2.** Δίνεται η χημική εξίσωση της αντίδρασης:

FeCℓ₂+K₂Cr₂O₇+HCℓ → FeCℓ₃+CrCℓ₃+KCℓ+H₂O

**α.** Να ισοσταθμίσετε την παραπάνω χημική εξίσωση (Μονάδες 2).

**β.** Να προσδιορίσετε ποιο σώμα είναι το οξειδωτικό και ποιο το αναγωγικό, αιτιολογώντας τις απαντήσεις σας (Μονάδες 2).

**Μονάδες 4**

**Β3.** Για τα επόμενα μονοπρωτικά οξέα ΗΑ, ΗΒ, ΗΓ υπάρχουν τα ακόλουθα πειραματικά δεδομένα:

**i)** Υδατικό διάλυμα του οξέος ΗΑ, συγκέντρωσης 0,01 Μ, έχει pH = 2.

**ii)** Υδατικό διάλυμα του άλατος NaB έχει pH = 9.

**iii)** Υδατικό διάλυμα του οξέος ΗΓ έχει pH = 2. Όταν αραιωθούν 10 mL του διαλύματος αυτού σε τελικό όγκο 100 mL, το αραιωμένο διάλυμα έχει pH = 2,5.

Με βάση τα ανωτέρω δεδομένα, να εξηγήσετε ποια από τα οξέα ΗΑ, ΗΒ, ΗΓ είναι ισχυρά και ποια είναι ασθενή.

Δίνεται για το H₂O: K_w=10⁻¹⁴ και θ = 25 °C.

**Μονάδες 6**

**Β4.** Οριζόντιο κυλινδρικό δοχείο (**Σχήμα 1**) χωρίζεται στο μέσο με κινητή ημιπερατή μεμβράνη.

[ΣΧΗΜΑ — Σχήμα 1:
Οριζόντιο κυλινδρικό δοχείο, χωρισμένο στο μέσο με κινητή ημιπερατή μεμβράνη.
  Αριστερό διαμέρισμα Α: διάλυμα ουρίας 6% w/v.
  Δεξιό διαμέρισμα Β:  διάλυμα άγνωστης ουσίας Χ 6% w/v.]

Γεμίζουμε το τμήμα Α με υδατικό διάλυμα ουρίας (M_r = 60), περιεκτικότητας 6% w/v, και το τμήμα Β με υδατικό διάλυμα άγνωστης ουσίας Χ, περιεκτικότητας 6% w/v. Η ημιπερατή μεμβράνη κινείται από το τμήμα Β προς το τμήμα Α. Τα διαλύματα είναι μοριακά και βρίσκονται στην ίδια θερμοκρασία.

**α.** Να επιλέξετε ποια από τις παρακάτω ουσίες είναι δυνατόν να είναι η ουσία Χ, η οποία περιέχεται στο διάλυμα του τμήματος Β:

**i.** Μεθανάλη (M_r = 30)  **ii.** Ουρία (M_r = 60)  **iii.** Γλυκόζη (M_r = 180)

(Μονάδα 1)

**β.** Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας (Μονάδες 3).

**Μονάδες 4**

**Β5.** Ορισμένος όγκος υδατικού διαλύματος μονοπρωτικού οξέος ΗΑ ογκομετρήθηκε με πρότυπο διάλυμα NaOH και σχεδιάστηκε η παρακάτω καμπύλη ογκομέτρησης, όπου V_ισ. είναι ο όγκος του πρότυπου διαλύματος που απαιτήθηκε στο ισοδύναμο σημείο.

[ΣΧΗΜΑ — καμπύλη ογκομέτρησης:
Οριζόντιος άξονας: όγκος πρότυπου διαλύματος NaOH (mL). Κατακόρυφος άξονας: pH.
Η καμπύλη είναι σιγμοειδής. Χαρακτηριστικά σημεία που σημειώνονται πάνω της:
  · στον όγκο V_ισ./2 η καμπύλη περνά από σημείο με pH = 5
  · γύρω από τον όγκο V_ισ. η καμπύλη παρουσιάζει απότομη κατακόρυφη άνοδο
  · στον όγκο V_ισ. βρίσκεται το ισοδύναμο σημείο, σε pH σαφώς μεγαλύτερο του 7
  · μετά το V_ισ. η καμπύλη σταθεροποιείται σε υψηλή τιμή pH
Στον άξονα του pH σημειώνονται με διακεκομμένες γραμμές οι τιμές 5, 7 και η τιμή
του ισοδύναμου σημείου.]

**α.** Να επιλέξετε ποιο από τα παρακάτω μπορεί να είναι το οξύ:

**i.** HCOOH με K_a=10⁻⁴  **ii.** CH₃COOH με K_a=10⁻⁵

**iii.** HCℓO με K_a=10⁻⁶

(Μονάδα 1)

**β.** Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας (Μονάδες 5).

**Μονάδες 6**

Δίνονται ότι:

- η θερμοκρασία παραμένει σταθερή (25 °C) κατά τη διάρκεια της ογκομέτρησης.
- οι σταθερές ιοντισμού των οξέων αναφέρονται σε θ = 25 °C.
- K_w=10⁻¹⁴.

## ΘΕΜΑ Γ

**Γ1.** Δίνονται οι παρακάτω αντιδράσεις:

[ΕΙΚΟΝΑ: figures/g1-antidraseis.png | Γ1 — σχήμα σειράς αντιδράσεων]

[ΣΧΗΜΑ — Γ1, σειρά αντιδράσεων (κάθε γραμμή είναι ένα βέλος του σχήματος):

```
  (Α) CνH2νO2 + NaOH → (Β) + (Γ)
  (Β)  --[+KMnO4 / H+]-->  CO2
  (Γ)  --[+SOCl2]-->  (Δ)  --[+Mg, άνυδρος αιθέρας]-->  (Ε)
  (Γ)  --[+Cu / 320 °C]-->  (Θ)
  (Θ) + (Ε) → ενδιάμεσο προϊόν  --[+H2O]-->  (Κ)
  (Κ)  --[+I2 / NaOH]-->  κίτρινο ίζημα
  (Κ)  --[π. H2SO4, 170 °C]-->  (Μ)
  (Μ)  --[+Br2 / CCl4]-->  (Ν)
  (Ν)  --[KOH, αλκοολικό διάλυμα]-->  (Π)
  (Π)  --[+CuCl (περίσσεια) / NH3]-->  (Ρ)
```
]

Να γράψετε τους συντακτικούς τύπους των οργανικών ενώσεων Α, Β, Γ, Δ, Ε, Θ, Κ, Μ, Ν, Π και Ρ. Σε όλες τις αντιδράσεις παράγονται κύρια προϊόντα.

**Μονάδες 11**

**Γ2.** Δίνεται ομογενές μίγμα που αποτελείται από δύο ισομερείς αλκοόλες Σ και Τ με τον ίδιο μοριακό τύπο C₄H₉OH. Η ποσότητα του μίγματος χωρίζεται σε τρία ίσα μέρη.

Το πρώτο μέρος αντιδρά με περίσσεια Na, οπότε εκλύονται 2,24 L αερίου μετρημένα σε συνθήκες STP.

Το δεύτερο μέρος αντιδρά με περίσσεια διαλύματος I₂/NaOH και δίνει οργανικό άλας και 0,12 mol κίτρινου ιζήματος.

Το τρίτο μέρος απαιτεί για πλήρη οξείδωση 0,48 L διαλύματος KMnO₄ συγκέντρωσης 0,1 Μ παρουσία H₂SO₄.

**α.** Να υπολογίσετε τη σύσταση σε mol του αρχικού μίγματος (Μονάδες 6).

Η αλκοόλη Σ μπορεί να παρασκευαστεί μέσω των αντιδραστηρίων Grignard με έναν μόνο συνδυασμό αντιδραστηρίων.

**β.** Να γράψετε τους συντακτικούς τύπους των αλκοολών Σ και Τ (Μονάδες 2).

**γ.** Να παρασκευαστεί η παρακάτω ένωση

CH₃-CH₂-C |H-CH₃
OH

με όλους τους δυνατούς συνδυασμούς αντιδραστηρίου Grignard με την αντίστοιχη καρβονυλική ένωση (Μονάδες 2).

**Μονάδες 10**

**Γ3.** Η προσθήκη νερού, παρουσία καταλυτών, σε άκυκλο υδρογονάνθρακα Φ έχει ως αποτέλεσμα τον σχηματισμό μοναδικού προϊόντος Χ που περιέχει στο μόριο του συνολικά 12 σ δεσμούς. Δίνεται ότι οι πυρήνες όλων των ατόμων άνθρακα στο μόριο Φ βρίσκονται στην ίδια ευθεία.

Να γράψετε τους συντακτικούς τύπους των Φ και Χ, αιτιολογώντας την απάντησή σας.

**Μονάδες 4**

## ΘΕΜΑ Δ

**Δ1.** Για να μελετήσουμε μια αντίδραση ατμοσφαιρικής ρύπανσης στο εργαστήριο, εισάγουμε ορισμένες ποσότητες NO και O₂ σε δοχείο όγκου V₁ = 10 L, οπότε αποκαθίσταται η χημική ισορροπία:

2 NO(g)+O₂(g) ⇌ 2 NO₂(g)

Το αέριο μίγμα ισορροπίας είναι ισομοριακό και περιέχει συνολικά 12 mol αερίων.

**α.** Να υπολογίσετε την απόδοση της αντίδρασης και τη σταθερά χημικής ισορροπίας K_c (Μονάδες 5).

**β.** Μέχρι να αποκατασταθεί η χημική ισορροπία από την έναρξη της αντίδρασης, εκλύεται ποσό θερμότητας ίσο με 144 kJ σε πρότυπη κατάσταση.

Να υπολογίσετε την πρότυπη ενθαλπία σχηματισμού (ΔH°_f) του NO(g) (Μονάδες 3).

Δίνεται η πρότυπη ενθαλπία σχηματισμού (ΔH°_f) του NO₂(g): 33 kJ/mol.

**γ.** Σε σταθερή θερμοκρασία απομακρύνουμε από το μίγμα ισορροπίας 3 mol NO₂(g) και ταυτόχρονα μεταβάλλουμε τον όγκο του δοχείου σε V₂, οπότε το σύστημα παραμένει σε κατάσταση χημικής ισορροπίας.

Να υπολογίσετε τον όγκο V₂ του δοχείου (Μονάδες 3).

**Μονάδες 11**

**Δ2.** Σε δοχείο σταθερού όγκου V = 1 L και σταθερής θερμοκρασίας θ °C, εισάγονται 4 mol αερίου Α και 4 mol αερίου Β, τα οποία αντιδρούν αμφίδρομα σύμφωνα με την παρακάτω χημική εξίσωση:

A(g)+B(g) υ₁ ⇌ υ₂ 2 Γ(g)

της οποίας οι δύο αντίθετες χημικές αντιδράσεις είναι απλές.

Σε χρονική στιγμή t, πριν από την αποκατάσταση της χημικής ισορροπίας, στο δοχείο υπάρχουν 2 mol αερίου Β και οι ταχύτητες των δύο αντίθετων αντιδράσεων είναι:

υ₁=2,56·10⁻¹ mol·L⁻¹·min⁻¹ (προς τα δεξιά)
υ₂=1,6·10⁻² mol·L⁻¹·min⁻¹ (προς τα αριστερά)

**α.** Να υπολογίσετε τις σταθερές της ταχύτητας των δύο αντίθετων χημικών αντιδράσεων (Μονάδες 4) και την σταθερά K_c της αμφίδρομης αντίδρασης (Μονάδα 1).

**β.** Να υπολογίσετε τις ποσότητες σε mol των τριών αερίων Α, Β, Γ στην κατάσταση χημικής ισορροπίας (Μονάδες 3).

**Μονάδες 8**

**Δ3.** Διαθέτουμε:

- Υδατικό διάλυμα CH₃NH₂ συγκέντρωσης 0,1 Μ στους θ °C, το οποίο έχει [OH^-]=10⁻³ Μ.
- Υδατικό διάλυμα NH₃ συγκέντρωσης 0,1 Μ στους 25 °C, το οποίο έχει την ίδια συγκέντρωση [OH^-]=10⁻³ Μ.

Η θερμοκρασία θ είναι:

**i.** μεγαλύτερη των 25 °C.  **ii.** μικρότερη των 25 °C.  **iii.** ίση με 25 °C.

**α.** Να επιλέξετε τη σωστή απάντηση (Μονάδα 1).

**β.** Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας (Μονάδες 5).

Δίνονται:

- Η σειρά αύξησης του +I επαγωγικού φαινομένου είναι: -H < -CH₃.
- Τα δεδομένα του προβλήματος επιτρέπουν τις γνωστές προσεγγίσεις.

**Μονάδες 6**

Λήψη του αρχείου · sha256: 9f4dcf537a91f14be3749f5a787eadfd307c869ca8c9d21b2e9b507a30bdc877