## Υπόμνημα συμβολισμού
Πριν από τα θέματα, πώς διαβάζονται τα σύμβολα αυτού του φύλλου. Δεν περιέχει καμία πληροφορία για τη λύση.
- Το κείμενο είναι μεταγραφή του έντυπου φύλλου θεμάτων. Όπου το πρωτότυπο είχε
στοίχιση, πλαίσια ή έμφαση, εδώ υπάρχει markdown ή HTML: `
` σημαίνει αλλαγή γραμμής,
`…` υπογράμμιση, `…` εκθέτη, `…` δείκτη. Είναι μορφοποίηση,
δεν είναι μέρος της εκφώνησης.
- Οι δείκτες γράφονται άλλοτε με Unicode (Ε₁), άλλοτε με HTML (ΜΑ), άλλοτε με
κάτω παύλα (V_ισ.). Και οι τρεις μορφές σημαίνουν το ίδιο πράγμα: δείκτης.
- **Cℓ** (και `Cℓ` στους τύπους) είναι το χημικό σύμβολο του **χλωρίου** —
ό,τι διεθνώς γράφεται `Cl`. Τα ελληνικά σχολικά βιβλία χρησιμοποιούν το «ℓ» ώστε το
σύμβολο να μη διαβάζεται ως ψηφίο 1. Έτσι: `HCℓ`, `FeCℓ₂`, `CCℓ₄`, `HCℓO`.
- Το **ν** (ελληνικό «νι») μέσα σε μοριακό τύπο είναι **γενικός ακέραιος δείκτης**, όχι
ψηφίο και όχι το λατινικό `v`. Ο τύπος `CνH2νO2` διαβάζεται: άνθρακας με δείκτη ν,
υδρογόνο με δείκτη 2ν, οξυγόνο με δείκτη 2.
- Το **V_ισ.** είναι ο όγκος στο ισοδύναμο σημείο της ογκομέτρησης· το `V_ισ./2` είναι
ο μισός αυτού του όγκου. Το «ισ.» είναι συντομογραφία λέξης, όχι μεταβλητή.
- Το **(ℓ)** μετά από τύπο, π.χ. `H₂O(ℓ)`, δηλώνει υγρή κατάσταση· τα `(g)`, `(s)`, `(aq)`
δηλώνουν αέρια, στερεή και υδατική.
ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ
ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ & ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΓΕΝΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ
ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 5 ΙΟΥΝΙΟΥ 2026
ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ
ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΞΙ (6)
## ΘΕΜΑ Α
Για τις προτάσεις **Α1** έως και **Α4** να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή επιλογή.
**Α1.** Σε ποια από τις παρακάτω υποστιβάδες αντιστοιχούν περισσότερα ατομικά τροχιακά;
**α.** Στην υποστιβάδα 3d.
**β.** Στην υποστιβάδα 4f.
**γ.** Στην υποστιβάδα 2s.
**δ.** Στην υποστιβάδα 4p.
**Μονάδες 5**
**Α2.** Δίνεται η θερμοχημική εξίσωση:
C₃H₈(g)+5 O₂(g) → 3 CO₂(g)+4 H₂O(ℓ) ΔH°_c=-2220 kJ
Για την αντίδραση πλήρους καύσης του C₃H₈(g) σε πρότυπη κατάσταση ισχύει ότι:
**α.** η ενθαλπία των προϊόντων είναι 2220 kJ.
**β.** κατά την πλήρη καύση 1 μορίου C₃H₈(g) εκλύεται ποσό θερμότητας 2220 kJ.
**γ.** κατά την πλήρη καύση 1 mol C₃H₈(g) εκλύεται ποσό θερμότητας 2220 kJ.
**δ.** κατά την πλήρη καύση 1 mol C₃H₈(g) απορροφάται ποσό θερμότητας 2220 kJ.
**Μονάδες 5**
**Α3.** Σε ποιον από τους παρακάτω διαλύτες το ιώδιο (I₂) έχει την μικρότερη διαλυτότητα;
**α.** Στο νερό (H₂O).
**β.** Στο εξάνιο (C₆H₁₄).
**γ.** Στον τετραχλωράνθρακα (CCℓ₄).
**δ.** Στο επτάνιο (C₇H₁₆).
**Μονάδες 5**
**Α4.** Καταλύτης ονομάζεται μια ουσία, η οποία με την παρουσία της σε μικρές ποσότητες:
**α.** δεν μεταβάλλει την ταχύτητα αντίδρασης.
**β.** μειώνει την ταχύτητα αντίδρασης.
**γ.** αυξάνει την ενέργεια ενεργοποίησης (E_a) της αντίδρασης.
**δ.** αυξάνει την ταχύτητα αντίδρασης.
**Μονάδες 5**
**Α5.** Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν, γράφοντας στο τετράδιό σας, δίπλα στον αριθμό που αντιστοιχεί σε κάθε πρόταση, τη λέξη **ΣΩΣΤΟ**, αν η πρόταση είναι σωστή ή τη λέξη **ΛΑΘΟΣ**, αν η πρόταση είναι λανθασμένη.
**1.** Το οξαλικό οξύ, (COOH)₂, δεν οξειδώνεται από διάλυμα KMnO₄ παρουσία H₂SO₄.
**2.** Αυτοκατάλυση ονομάζεται το φαινόμενο, στο οποίο ένα από τα προϊόντα μιας αντίδρασης δρα ως καταλύτης της.
**3.** Η σταθερά ιοντισμού ενός ασθενούς οξέος ΗΑ, σε σταθερή θερμοκρασία, εξαρτάται από τη συγκέντρωση του οξέος στο διάλυμα.
**4.** Σύμφωνα με τη θεωρία Brönsted-Lowry, το συζυγές οξύ της NH₃ είναι το NH₄⁺.
**5.** Στην ένωση ¹CH₃-O-²CH₂-³CH₃, τα άτομα άνθρακα 1, 2 και 3 έχουν αριθμούς οξείδωσης -2, -1 και -3, αντίστοιχα.
**Μονάδες 5**
## ΘΕΜΑ Β
**Β1. α.** Να γραφούν οι ηλεκτρονιακές δομές των ατόμων των χημικών στοιχείων Χ, Ψ και Ω στη θεμελιώδη κατάσταση, αν είναι γνωστό ότι αυτά ανήκουν στην τρίτη περίοδο του Περιοδικού Πίνακα και ισχύουν τα παρακάτω:
**i)** Το στοιχείο Χ ανήκει στον τομέα p και έχει 3 μονήρη ηλεκτρόνια σε θεμελιώδη κατάσταση.
**ii)** Το στοιχείο Ψ είναι το πιο ηλεκτραρνητικό στοιχείο της περιόδου.
**iii)** Το στοιχείο Ω έχει τη μεγαλύτερη ατομική ακτίνα από τα χημικά στοιχεία της περιόδου.
(Μονάδες 3)
**β.** Να κατατάξετε κατά αύξουσα ενέργεια πρώτου ιοντισμού Eᵢ₁ τα χημικά στοιχεία Χ, Ψ και Ω.
(Μονάδες 2)
**Μονάδες 5**
**Β2.** Δίνεται η χημική εξίσωση της αντίδρασης:
FeCℓ₂+K₂Cr₂O₇+HCℓ → FeCℓ₃+CrCℓ₃+KCℓ+H₂O
**α.** Να ισοσταθμίσετε την παραπάνω χημική εξίσωση (Μονάδες 2).
**β.** Να προσδιορίσετε ποιο σώμα είναι το οξειδωτικό και ποιο το αναγωγικό, αιτιολογώντας τις απαντήσεις σας (Μονάδες 2).
**Μονάδες 4**
**Β3.** Για τα επόμενα μονοπρωτικά οξέα ΗΑ, ΗΒ, ΗΓ υπάρχουν τα ακόλουθα πειραματικά δεδομένα:
**i)** Υδατικό διάλυμα του οξέος ΗΑ, συγκέντρωσης 0,01 Μ, έχει pH = 2.
**ii)** Υδατικό διάλυμα του άλατος NaB έχει pH = 9.
**iii)** Υδατικό διάλυμα του οξέος ΗΓ έχει pH = 2. Όταν αραιωθούν 10 mL του διαλύματος αυτού σε τελικό όγκο 100 mL, το αραιωμένο διάλυμα έχει pH = 2,5.
Με βάση τα ανωτέρω δεδομένα, να εξηγήσετε ποια από τα οξέα ΗΑ, ΗΒ, ΗΓ είναι ισχυρά και ποια είναι ασθενή.
Δίνεται για το H₂O: K_w=10⁻¹⁴ και θ = 25 °C.
**Μονάδες 6**
**Β4.** Οριζόντιο κυλινδρικό δοχείο (**Σχήμα 1**) χωρίζεται στο μέσο με κινητή ημιπερατή μεμβράνη.
[ΣΧΗΜΑ — Σχήμα 1:
Οριζόντιο κυλινδρικό δοχείο, χωρισμένο στο μέσο με κινητή ημιπερατή μεμβράνη.
Αριστερό διαμέρισμα Α: διάλυμα ουρίας 6% w/v.
Δεξιό διαμέρισμα Β: διάλυμα άγνωστης ουσίας Χ 6% w/v.]
Γεμίζουμε το τμήμα Α με υδατικό διάλυμα ουρίας (M_r = 60), περιεκτικότητας 6% w/v, και το τμήμα Β με υδατικό διάλυμα άγνωστης ουσίας Χ, περιεκτικότητας 6% w/v. Η ημιπερατή μεμβράνη κινείται από το τμήμα Β προς το τμήμα Α. Τα διαλύματα είναι μοριακά και βρίσκονται στην ίδια θερμοκρασία.
**α.** Να επιλέξετε ποια από τις παρακάτω ουσίες είναι δυνατόν να είναι η ουσία Χ, η οποία περιέχεται στο διάλυμα του τμήματος Β:
**i.** Μεθανάλη (M_r = 30) **ii.** Ουρία (M_r = 60) **iii.** Γλυκόζη (M_r = 180)
(Μονάδα 1)
**β.** Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας (Μονάδες 3).
**Μονάδες 4**
**Β5.** Ορισμένος όγκος υδατικού διαλύματος μονοπρωτικού οξέος ΗΑ ογκομετρήθηκε με πρότυπο διάλυμα NaOH και σχεδιάστηκε η παρακάτω καμπύλη ογκομέτρησης, όπου V_ισ. είναι ο όγκος του πρότυπου διαλύματος που απαιτήθηκε στο ισοδύναμο σημείο.
[ΣΧΗΜΑ — καμπύλη ογκομέτρησης:
Οριζόντιος άξονας: όγκος πρότυπου διαλύματος NaOH (mL). Κατακόρυφος άξονας: pH.
Η καμπύλη είναι σιγμοειδής. Χαρακτηριστικά σημεία που σημειώνονται πάνω της:
· στον όγκο V_ισ./2 η καμπύλη περνά από σημείο με pH = 5
· γύρω από τον όγκο V_ισ. η καμπύλη παρουσιάζει απότομη κατακόρυφη άνοδο
· στον όγκο V_ισ. βρίσκεται το ισοδύναμο σημείο, σε pH σαφώς μεγαλύτερο του 7
· μετά το V_ισ. η καμπύλη σταθεροποιείται σε υψηλή τιμή pH
Στον άξονα του pH σημειώνονται με διακεκομμένες γραμμές οι τιμές 5, 7 και η τιμή
του ισοδύναμου σημείου.]
**α.** Να επιλέξετε ποιο από τα παρακάτω μπορεί να είναι το οξύ:
**i.** HCOOH με K_a=10⁻⁴ **ii.** CH₃COOH με K_a=10⁻⁵
**iii.** HCℓO με K_a=10⁻⁶
(Μονάδα 1)
**β.** Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας (Μονάδες 5).
**Μονάδες 6**
Δίνονται ότι:
- η θερμοκρασία παραμένει σταθερή (25 °C) κατά τη διάρκεια της ογκομέτρησης.
- οι σταθερές ιοντισμού των οξέων αναφέρονται σε θ = 25 °C.
- K_w=10⁻¹⁴.
## ΘΕΜΑ Γ
**Γ1.** Δίνονται οι παρακάτω αντιδράσεις:
[ΕΙΚΟΝΑ: figures/g1-antidraseis.png | Γ1 — σχήμα σειράς αντιδράσεων]
[ΣΧΗΜΑ — Γ1, σειρά αντιδράσεων (κάθε γραμμή είναι ένα βέλος του σχήματος):
```
(Α) CνH2νO2 + NaOH → (Β) + (Γ)
(Β) --[+KMnO4 / H+]--> CO2
(Γ) --[+SOCl2]--> (Δ) --[+Mg, άνυδρος αιθέρας]--> (Ε)
(Γ) --[+Cu / 320 °C]--> (Θ)
(Θ) + (Ε) → ενδιάμεσο προϊόν --[+H2O]--> (Κ)
(Κ) --[+I2 / NaOH]--> κίτρινο ίζημα
(Κ) --[π. H2SO4, 170 °C]--> (Μ)
(Μ) --[+Br2 / CCl4]--> (Ν)
(Ν) --[KOH, αλκοολικό διάλυμα]--> (Π)
(Π) --[+CuCl (περίσσεια) / NH3]--> (Ρ)
```
]
Να γράψετε τους συντακτικούς τύπους των οργανικών ενώσεων Α, Β, Γ, Δ, Ε, Θ, Κ, Μ, Ν, Π και Ρ. Σε όλες τις αντιδράσεις παράγονται κύρια προϊόντα.
**Μονάδες 11**
**Γ2.** Δίνεται ομογενές μίγμα που αποτελείται από δύο ισομερείς αλκοόλες Σ και Τ με τον ίδιο μοριακό τύπο C₄H₉OH. Η ποσότητα του μίγματος χωρίζεται σε τρία ίσα μέρη.
Το πρώτο μέρος αντιδρά με περίσσεια Na, οπότε εκλύονται 2,24 L αερίου μετρημένα σε συνθήκες STP.
Το δεύτερο μέρος αντιδρά με περίσσεια διαλύματος I₂/NaOH και δίνει οργανικό άλας και 0,12 mol κίτρινου ιζήματος.
Το τρίτο μέρος απαιτεί για πλήρη οξείδωση 0,48 L διαλύματος KMnO₄ συγκέντρωσης 0,1 Μ παρουσία H₂SO₄.
**α.** Να υπολογίσετε τη σύσταση σε mol του αρχικού μίγματος (Μονάδες 6).
Η αλκοόλη Σ μπορεί να παρασκευαστεί μέσω των αντιδραστηρίων Grignard με έναν μόνο συνδυασμό αντιδραστηρίων.
**β.** Να γράψετε τους συντακτικούς τύπους των αλκοολών Σ και Τ (Μονάδες 2).
**γ.** Να παρασκευαστεί η παρακάτω ένωση
CH₃-CH₂-C |H-CH₃
OH
με όλους τους δυνατούς συνδυασμούς αντιδραστηρίου Grignard με την αντίστοιχη καρβονυλική ένωση (Μονάδες 2).
**Μονάδες 10**
**Γ3.** Η προσθήκη νερού, παρουσία καταλυτών, σε άκυκλο υδρογονάνθρακα Φ έχει ως αποτέλεσμα τον σχηματισμό μοναδικού προϊόντος Χ που περιέχει στο μόριο του συνολικά 12 σ δεσμούς. Δίνεται ότι οι πυρήνες όλων των ατόμων άνθρακα στο μόριο Φ βρίσκονται στην ίδια ευθεία.
Να γράψετε τους συντακτικούς τύπους των Φ και Χ, αιτιολογώντας την απάντησή σας.
**Μονάδες 4**
## ΘΕΜΑ Δ
**Δ1.** Για να μελετήσουμε μια αντίδραση ατμοσφαιρικής ρύπανσης στο εργαστήριο, εισάγουμε ορισμένες ποσότητες NO και O₂ σε δοχείο όγκου V₁ = 10 L, οπότε αποκαθίσταται η χημική ισορροπία:
2 NO(g)+O₂(g) ⇌ 2 NO₂(g)
Το αέριο μίγμα ισορροπίας είναι ισομοριακό και περιέχει συνολικά 12 mol αερίων.
**α.** Να υπολογίσετε την απόδοση της αντίδρασης και τη σταθερά χημικής ισορροπίας K_c (Μονάδες 5).
**β.** Μέχρι να αποκατασταθεί η χημική ισορροπία από την έναρξη της αντίδρασης, εκλύεται ποσό θερμότητας ίσο με 144 kJ σε πρότυπη κατάσταση.
Να υπολογίσετε την πρότυπη ενθαλπία σχηματισμού (ΔH°_f) του NO(g) (Μονάδες 3).
Δίνεται η πρότυπη ενθαλπία σχηματισμού (ΔH°_f) του NO₂(g): 33 kJ/mol.
**γ.** Σε σταθερή θερμοκρασία απομακρύνουμε από το μίγμα ισορροπίας 3 mol NO₂(g) και ταυτόχρονα μεταβάλλουμε τον όγκο του δοχείου σε V₂, οπότε το σύστημα παραμένει σε κατάσταση χημικής ισορροπίας.
Να υπολογίσετε τον όγκο V₂ του δοχείου (Μονάδες 3).
**Μονάδες 11**
**Δ2.** Σε δοχείο σταθερού όγκου V = 1 L και σταθερής θερμοκρασίας θ °C, εισάγονται 4 mol αερίου Α και 4 mol αερίου Β, τα οποία αντιδρούν αμφίδρομα σύμφωνα με την παρακάτω χημική εξίσωση:
A(g)+B(g) υ₁ ⇌ υ₂ 2 Γ(g)
της οποίας οι δύο αντίθετες χημικές αντιδράσεις είναι απλές.
Σε χρονική στιγμή t, πριν από την αποκατάσταση της χημικής ισορροπίας, στο δοχείο υπάρχουν 2 mol αερίου Β και οι ταχύτητες των δύο αντίθετων αντιδράσεων είναι:
υ₁=2,56·10⁻¹ mol·L⁻¹·min⁻¹ (προς τα δεξιά)
υ₂=1,6·10⁻² mol·L⁻¹·min⁻¹ (προς τα αριστερά)
**α.** Να υπολογίσετε τις σταθερές της ταχύτητας των δύο αντίθετων χημικών αντιδράσεων (Μονάδες 4) και την σταθερά K_c της αμφίδρομης αντίδρασης (Μονάδα 1).
**β.** Να υπολογίσετε τις ποσότητες σε mol των τριών αερίων Α, Β, Γ στην κατάσταση χημικής ισορροπίας (Μονάδες 3).
**Μονάδες 8**
**Δ3.** Διαθέτουμε:
- Υδατικό διάλυμα CH₃NH₂ συγκέντρωσης 0,1 Μ στους θ °C, το οποίο έχει [OH^-]=10⁻³ Μ.
- Υδατικό διάλυμα NH₃ συγκέντρωσης 0,1 Μ στους 25 °C, το οποίο έχει την ίδια συγκέντρωση [OH^-]=10⁻³ Μ.
Η θερμοκρασία θ είναι:
**i.** μεγαλύτερη των 25 °C. **ii.** μικρότερη των 25 °C. **iii.** ίση με 25 °C.
**α.** Να επιλέξετε τη σωστή απάντηση (Μονάδα 1).
**β.** Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας (Μονάδες 5).
Δίνονται:
- Η σειρά αύξησης του +I επαγωγικού φαινομένου είναι: -H < -CH₃.
- Τα δεδομένα του προβλήματος επιτρέπουν τις γνωστές προσεγγίσεις.
**Μονάδες 6**