Πανελλαδικές 2026 → Οικονομία (ΑΟΘ) → Gemini 3.5 Flash
Gemini 3.5 Flash · Οικονομία (ΑΟΘ)
17,085,0 / 100
Έχασε μονάδες σε 3 από τα 14 υποερωτήματα. Αυτά είναι ήδη ανοιχτά παρακάτω· κάθε άλλη γραμμή ανοίγει με κλικ στην απάντηση και στα σκέλη της.
Το υλικό που συνόδευε ολόκληρο το φύλλο — κοινό για κάθε υποερώτημα, γι' αυτό στέκει εδώ μία φορά αντί να επαναλαμβάνεται παρακάτω.
Υπόμνημα συμβολισμού
Υπόμνημα συμβολισμού
Πριν από τα θέματα, πώς διαβάζονται τα σύμβολα αυτού του φύλλου. Δεν περιέχει καμία πληροφορία για τη λύση.
- Το κείμενο είναι μεταγραφή του έντυπου φύλλου θεμάτων. Όπου το πρωτότυπο είχε
στοίχιση, πλαίσια ή έμφαση, εδώ υπάρχει markdown ή HTML:
<br>σημαίνει αλλαγή γραμμής,<u>…</u>υπογράμμιση,<sup>…</sup>εκθέτη,<sub>…</sub>δείκτη. Είναι μορφοποίηση, δεν είναι μέρος της εκφώνησης. - Οι δείκτες γράφονται άλλοτε με Unicode (Ε₁), άλλοτε με HTML (ΜΑ), άλλοτε με κάτω παύλα (V_ισ.). Και οι τρεις μορφές σημαίνουν το ίδιο πράγμα: δείκτης.
Η κεφαλίδα του φύλλου
ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΓΕΝΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΔΕΥΤΕΡΑ 8 ΙΟΥΝΙΟΥ 2026 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4)
Θέμα Α
Α1 χαρακτηρισμός πέντε προτάσεων ως Σωστό ή Λάθος 12/15 μονάδες
Τι ζητούσε το φύλλο
Α1. Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν, γράφοντας στο τετράδιό σας το γράμμα που αντιστοιχεί σε κάθε πρόταση και δίπλα του τη λέξη Σωστό, αν η πρόταση είναι σωστή, ή τη λέξη Λάθος, αν η πρόταση είναι λανθασμένη.
α. Οι δαπάνες για καύσιμα ανήκουν στο σταθερό κόστος της επιχείρησης. β. Το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (Α.Ε.Π.) δεν περιλαμβάνει την αξία της παραγωγής που αφορά στην ιδιοκατανάλωση. γ. Η επιχείρηση δεν προσφέρει για τιμές που είναι μικρότερες από το μέσο μεταβλητό κόστος. δ. Το μέσο σταθερό κόστος παραμένει σταθερό, όταν μεταβάλλεται η παραγωγή. ε. Ο ρυθμός πληθωρισμού το 2024 ήταν 5%, ενώ το 2025 ήταν 3%. Αυτό σημαίνει ότι το 2025 το γενικό επίπεδο τιμών μειώθηκε σε σχέση με το 2024.
Μονάδες 15
Για τις παρακάτω προτάσεις Α2 και Α3, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της κάθε πρότασης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.
εννοιολογικό
Τι απάντησε
α. Λάθος
β. Λάθος
γ. Σωστό
δ. Λάθος
ε. Λάθος
Πώς βαθμολογήθηκε
- Χαρακτηρισμός της πρότασης α (δαπάνες για καύσιμα και σταθερό κόστος) ως Σωστό ή Λάθος — Λάθος 3/3
- Χαρακτηρισμός της πρότασης β (Α.Ε.Π. και αξία ιδιοκατανάλωσης) ως Σωστό ή Λάθος — Σωστό 0/3
- Χαρακτηρισμός της πρότασης γ (προσφορά της επιχείρησης κάτω από το μέσο μεταβλητό κόστος) ως Σωστό ή Λάθος — Σωστό 3/3
- Χαρακτηρισμός της πρότασης δ (μέσο σταθερό κόστος όταν μεταβάλλεται η παραγωγή) ως Σωστό ή Λάθος — Λάθος 3/3
- Χαρακτηρισμός της πρότασης ε (πτώση του ρυθμού πληθωρισμού από 5% σε 3% και γενικό επίπεδο τιμών) ως Σωστό ή Λάθος — Λάθος 3/3
Αιτιολόγηση βαθμολογητή
Λάθος χαρακτηρισμός στην πρόταση β (το Α.Ε.Π. περιλαμβάνει την ιδιοκατανάλωση, άρα η πρόταση είναι Σωστή).
Α2 υπολογισμός μέσου μεταβλητού κόστους 75 μονάδων 5/5 μονάδες
Τι ζητούσε το φύλλο
Α2. Το μεταβλητό κόστος (VC) των 60 μονάδων ενός προϊόντος είναι 120 χρηματικές μονάδες (χ.μ.). Όταν η παραγωγή αυξάνεται κατά 20 μονάδες, το μεταβλητό κόστος (VC) γίνεται 200 χ.μ. · τότε το μέσο μεταβλητό κόστος (AVC) των 75 μονάδων προϊόντος είναι:
α. 4 β. 3,5 γ. 2,4 δ. 2
Μονάδες 5
Τι απάντησε
Σωστή απάντηση είναι το γ.
Αιτιολόγηση: Γνωρίζουμε ότι για μονάδες προϊόντος, το μεταβλητό κόστος είναι χρηματικές μονάδες (χ.μ.).
Όταν η παραγωγή αυξάνεται κατά μονάδες, δηλαδή γίνεται μονάδες, το μεταβλητό κόστος γίνεται χ.μ.Το οριακό κόστος () στο διάστημα παραγωγής από έως μονάδες είναι σταθερό και ισούται με:
Εφόσον το οριακό κόστος είναι σταθερό και ίσο με χ.μ. για κάθε επιπλέον μονάδα παραγωγής σε αυτό το διάστημα, μπορούμε να υπολογίσουμε το μεταβλητό κόστος για μονάδες:
Συνεπώς, το μέσο μεταβλητό κόστος () για τις μονάδες είναι:
Πώς βαθμολογήθηκε
- Επιλογή του γράμματος που αντιστοιχεί στο μέσο μεταβλητό κόστος των 75 μονάδων προϊόντος — γ (2,4) 5/5
Αιτιολόγηση βαθμολογητή
Σωστή επιλογή, με πλήρη (μη απαιτούμενη) τεκμηρίωση μέσω σταθερού οριακού κόστους.
Α3 χαρακτηρισμός κρατικού προϋπολογισμού από πίνακα εσόδων-δαπανών 5/5 μονάδες
Τι ζητούσε το φύλλο
Α3. Ο παρακάτω πίνακας παρουσιάζει τα ετήσια δημόσια έσοδα και τις δημόσιες δαπάνες του κρατικού προϋπολογισμού μιας υποθετικής οικονομίας.
| Δημόσια Έσοδα και Δημόσιες Δαπάνες | Έτος 2025 (σε εκατομμύρια ευρώ) |
|---|---|
| Φόροι περιουσίας | 145 |
| Δημόσιες επενδύσεις | 210 |
| Φόροι δαπάνης | 215 |
| Φόροι εισοδήματος | 500 |
| Μισθοί δημοσίων υπαλλήλων | 320 |
| Μεταβιβαστικές πληρωμές | 110 |
| Στρατιωτικές δαπάνες | 300 |
| Δασμοί εισαγόμενων προϊόντων | 90 |
Ο κρατικός προϋπολογισμός είναι:
α. πλεονασματικός κατά 10 εκατ. ευρώ. β. πλεονασματικός κατά 430 εκατ. ευρώ. γ. πλεονασματικός κατά 190 εκατ. ευρώ. δ. ελλειμματικός κατά 170 εκατ. ευρώ.
Μονάδες 5
Τι απάντησε
Σωστή απάντηση είναι το α.
Αιτιολόγηση: Τα Δημόσια Έσοδα της οικονομίας προκύπτουν από το άθροισμα των εξής κατηγοριών:
- Φόροι περιουσίας: εκατ. ευρώ
- Φόροι δαπάνης: εκατ. ευρώ
- Φόροι εισοδήματος: εκατ. ευρώ
- Δασμοί εισαγόμενων προϊόντων: εκατ. ευρώ
Οι Δημόσιες Δαπάνες της οικονομίας προκύπτουν από το άθροισμα των εξής κατηγοριών:
- Δημόσιες επενδύσεις: εκατ. ευρώ
- Μισθοί δημοσίων υπαλλήλων: εκατ. ευρώ
- Μεταβιβαστικές πληρωμές: εκατ. ευρώ
- Στρατιωτικές δαπάνες: εκατ. ευρώ
Το αποτέλεσμα του κρατικού προϋπολογισμού είναι:
Επειδή τα έσοδα υπερβαίνουν τις δαπάνες κατά εκατομμύρια ευρώ, ο προϋπολογισμός είναι πλεονασματικός κατά εκατ. ευρώ.
Πώς βαθμολογήθηκε
- Επιλογή του γράμματος που αντιστοιχεί στον χαρακτηρισμό του κρατικού προϋπολογισμού — α (πλεονασματικός κατά 10 εκατ. ευρώ) 5/5
Αιτιολόγηση βαθμολογητή
Σωστή επιλογή με ορθό άθροισμα εσόδων (950) και δαπανών (940).
Θέμα Β
Β1α περιγραφή φάσης ύφεσης και φάσης ανόδου 8/18 μονάδες
Τι ζητούσε το φύλλο · ολόκληρο το Β1
Β1. α. Από τις φάσεις των οικονομικών κύκλων να περιγράψετε τη φάση της ύφεσης και τη φάση της ανόδου ή άνθησης (μονάδες 18). β. Να σχεδιάσετε το διάγραμμα, στο οποίο απεικονίζονται οι φάσεις ενός οικονομικού κύκλου στη μακροχρόνια ανοδική τάση της οικονομίας (μονάδες 7).
Μονάδες 25
ελλιπής τεκμηρίωση
Τι απάντησε
Φάση της Ύφεσης: Η φάση της ύφεσης χαρακτηρίζεται από εκτεταμένη πτώση της οικονομικής δραστηριότητας. Τα κύρια χαρακτηριστικά της είναι:
- Σημαντική μείωση της παραγωγής (του πραγματικού Α.Ε.Π.) και του ρυθμού οικονομικής μεγέθυνσης.
- Αύξηση της ανεργίας, καθώς οι επιχειρήσεις μειώνουν την παραγωγή τους και απολύουν εργαζομένους ή σταματούν τις προσλήψεις.
- Μείωση των εισοδημάτων των νοικοκυριών, γεγονός που οδηγεί σε κάμψη της συνολικής ζήτησης, της κατανάλωσης και των επενδύσεων.
- Πτώση των κερδών των επιχειρήσεων και αύξηση των επιχειρηματικών αποτυχιών (πτωχεύσεων).
- Μείωση του ρυθμού πληθωρισμού (αποπληθωριστικές τάσεις), καθώς η χαμηλή ζήτηση πιέζει τις τιμές προς τα κάτω.
- Η απαισιοδοξία για το μέλλον κυριαρχεί στους καταναλωτές και τους επενδυτές, περιορίζοντας ακόμη περισσότερο την οικονομική ανάκαμψη.
Φάση της Ανόδου ή Άνθησης: Η φάση της ανόδου ή άνθησης (επέκτασης) διαδέχεται τη φάση της ανάκαμψης και χαρακτηρίζεται από γενικευμένη οικονομική ευημερία. Τα κύρια χαρακτηριστικά της είναι:
- Συνεχής και γρήγορη αύξηση της παραγωγής και του πραγματικού εισοδήματος.
- Σημαντική μείωση της ανεργίας και αύξηση της απασχόλησης σε επίπεδα που προσεγγίζουν συνθήκες πλήρους απασχόλησης των παραγωγικών συντελεστών.
- Αύξηση της κατανάλωσης και των ιδιωτικών επενδύσεων, καθώς οι επιχειρήσεις επεκτείνουν την παραγωγική τους δυναμικότητα για να καλύψουν την αυξημένη ζήτηση.
- Υψηλά επιχειρηματικά κέρδη και ευνοϊκό κλίμα αισιοδοξίας για την πορεία της οικονομίας.
- Εμφάνιση πληθωριστικών πιέσεων (άνοδος του γενικού επιπέδου των τιμών), καθώς η ζήτηση για αγαθά, υπηρεσίες και παραγωγικούς συντελεστές τείνει να υπερβεί την προσφορά.
Πώς βαθμολογήθηκε
- Περιγραφή της ύφεσης ως προς την παραγωγή και την απασχόληση: εκτεταμένη ανεργία, έλλειψη επενδύσεων, ανεπαρκής ζήτηση καταναλωτικών αγαθών, αχρησιμοποίητη ή πλεονάζουσα παραγωγική δυναμικότητα σε καταναλωτικά και κεφαλαιουχικά αγαθά, παραγωγή και εισόδημα στο χαμηλότερο επίπεδο 2/5
- Περιγραφή της ύφεσης ως προς τις τιμές, τα κέρδη και το επιχειρηματικό κλίμα: τιμές που δεν μειώνονται αλλά δεν αυξάνονται ή αυξάνονται ελάχιστα, χαμηλά κέρδη ή ζημιές, δυσμενές κλίμα για επενδύσεις και απαισιοδοξία για το μέλλον, με ένταση των συμπτωμάτων που καθορίζει το βάθος της ύφεσης 2/4
- Περιγραφή της ανόδου ή άνθησης ως προς τα βασικά μεγέθη: αύξηση της παραγωγής, του εισοδήματος και της απασχόλησης, με την αύξηση της παραγωγής να είναι εύκολη επειδή υπάρχει πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα και υποαπασχολούμενοι παραγωγικοί συντελεστές 2/5
- Περιγραφή της ανόδου ως προς τη ζήτηση, τα κέρδη και τις τιμές: αύξηση της συνολικής ζήτησης και της παραγωγής που αυξάνει τα κέρδη και δημιουργεί ευνοϊκό κλίμα για επενδύσεις, με τις τιμές να μην αυξάνονται αρχικά και τις πρώτες αυξήσεις τους να εμφανίζονται καθώς αυξάνεται η απασχόληση των παραγωγικών συντελεστών 2/4
Αιτιολόγηση βαθμολογητή
Γενικόλογη μακροοικονομική περιγραφή με δικά του λόγια: καλύπτει μερικώς ανεργία, κέρδη, απαισιοδοξία, αύξηση παραγωγής/απασχόλησης και τιμών, αλλά παραλείπει βασικά στοιχεία (πλεονάζουσα παραγωγική δυναμικότητα, παραγωγή–εισόδημα στο χαμηλότερο επίπεδο, τιμές που δεν αυξάνονται αρχικά στην άνοδο) και εισάγει στοιχεία εκτός σχολικής περιγραφής (πτωχεύσεις, αποπληθωρισμός).
Β1β σχεδίαση διαγράμματος φάσεων οικονομικού κύκλου 5/7 μονάδες
Τι ζητούσε το φύλλο · ολόκληρο το Β1
Β1. α. Από τις φάσεις των οικονομικών κύκλων να περιγράψετε τη φάση της ύφεσης και τη φάση της ανόδου ή άνθησης (μονάδες 18). β. Να σχεδιάσετε το διάγραμμα, στο οποίο απεικονίζονται οι φάσεις ενός οικονομικού κύκλου στη μακροχρόνια ανοδική τάση της οικονομίας (μονάδες 7).
Μονάδες 25
εννοιολογικό
Τι απάντησε
Περιγραφή Διαγράμματος Οικονομικού Κύκλου:
Το διάγραμμα σχεδιάζεται σε ένα ορθογώνιο σύστημα αξόνων:
- Ο οριζόντιος άξονας αντιπροσωπεύει τον Χρόνο ().
- Ο κατακόρυφος άξονας αντιπροσωπεύει το Πραγματικό Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (Πραγματικό Α.Ε.Π. - ).
Μέσα στο σύστημα αξόνων σχεδιάζονται δύο γραμμές:
- Μια ευθεία γραμμή με θετική κλίση, η οποία ξεκινά κοντά από την αρχή των αξόνων και ανέρχεται προς τα δεξιά. Η ευθεία αυτή αντιπροσωπεύει τη μακροχρόνια ανοδική τάση (trend) της οικονομίας.
- Μια κυματοειδής καμπύλη (μορφή ημιτονοειδούς κύματος) που κινείται γύρω από τη μακροχρόνια τάση, τέμνοντάς την επανειλημμένα, και κατευθύνεται επίσης προς τα δεξιά. Αυτή η καμπύλη απεικονίζει την πραγματική πορεία της οικονομικής δραστηριότητας (τον οικονομικό κύκλο).
Πάνω στην κυματοειδή καμπύλη σημειώνονται και ονομάζονται οι τέσσερις φάσεις του οικονομικού κύκλου με τη σειρά:
- Κορυφή (Peak): Το ανώτατο σημείο του κύματος, όπου η οικονομική δραστηριότητα φτάνει στο μέγιστο επίπεδό της.
- Ύφεση (Recession): Το καθοδικό τμήμα της καμπύλης, από την κορυφή προς το χαμηλότερο σημείο.
- Πυθμένας ή Κρίση (Trough): Το κατώτατο σημείο του κύματος, όπου η οικονομική δραστηριότητα φτάνει στο ελάχιστο επίπεδό της.
- Άνοδος ή Ανάκαμψη (Recovery/Expansion): Το ανοδικό τμήμα της καμπύλης, από τον πυθμένα προς την επόμενη κορυφή.
Πώς βαθμολογήθηκε
- Σχεδίαση των αξόνων με σωστή σήμανση: στον κατακόρυφο το επίπεδο της οικονομικής δραστηριότητας, στον οριζόντιο ο χρόνος 2/2
- Απεικόνιση της μακροχρόνιας ανοδικής τάσης της οικονομίας ως ανοδικής ευθείας γραμμής 2/2
- Απεικόνιση της κυματοειδούς καμπύλης γύρω από την τάση με σημειωμένες τις διαδοχικές φάσεις ενός πλήρους κύκλου: άνοδος, κρίση, κάθοδος, ύφεση 1/3
Αιτιολόγηση βαθμολογητή
Οι άξονες και η ανοδική τάση περιγράφονται σωστά, αλλά οι φάσεις ονομάζονται με μη σχολική ορολογία και λάθος αντιστοίχιση: η κρίση ταυτίζεται με τον πυθμένα και η ύφεση με το καθοδικό τμήμα, ενώ λείπει η φάση της καθόδου.
Θέμα Γ
Έστω μια υποθετική οικονομία Ω, στην οποία παράγονται μόνο δύο αγαθά, το Χ και το Ψ, με δεδομένη τεχνολογία. Η οικονομία χρησιμοποιεί μόνο τον συντελεστή παραγωγής «εργασία» και οι εργαζόμενοι απασχολούνται πλήρως και αποδοτικά. Το εργατικό δυναμικό της οικονομίας ανέρχεται σε 10.000 άτομα. Κάθε άτομο του εργατικού δυναμικού, όταν απασχολείται στην παραγωγή του αγαθού Χ, παράγει σταθερά 40 μονάδες και, όταν απασχολείται στην παραγωγή του αγαθού Ψ, παράγει σταθερά 20 μονάδες.
Στον παρακάτω πίνακα παρουσιάζονται τρεις συνδυασμοί της Καμπύλης Παραγωγικών Δυνατοτήτων (Κ.Π.Δ.) της οικονομίας.
| Συνδυασμοί ποσοτήτων | Αγαθό Χ | Αγαθό Ψ | Κόστος Ευκαιρίας αγαθού Ψ (ΚΕψ) |
|---|---|---|---|
| Α | 0 | ; | |
| ; | |||
| Β | ; | ; | |
| ; | |||
| Γ | ; | 0 |
Γ1 συμπλήρωση πίνακα ΚΠΔ και κόστους ευκαιρίας 6/6 μονάδες
Τι ζητούσε το φύλλο
Γ1. Να μεταφέρετε τον πίνακα στο τετράδιό σας και να συμπληρώσετε τα κενά όπου υπάρχει ερωτηματικό, παρουσιάζοντας αναλυτικά τους υπολογισμούς και λαμβάνοντας υπόψη ότι στον συνδυασμό Β οι εργαζόμενοι κατανέμονται εξίσου (ίδιος αριθμός εργαζομένων) στην παραγωγή των δύο αγαθών.
Μονάδες 6
Τι απάντησε
Για τη συμπλήρωση του πίνακα, πραγματοποιούμε τους ακόλουθους υπολογισμούς:
Το εργατικό δυναμικό της οικονομίας είναι άτομα. Κάθε εργαζόμενος στην παραγωγή του παράγει σταθερά μονάδες. Κάθε εργαζόμενος στην παραγωγή του παράγει σταθερά μονάδες.
Συνδυασμός Α: Όλοι οι εργαζόμενοι απασχολούνται στην παραγωγή του αγαθού . Συνεπώς:
Συνδυασμός Β: Οι εργαζόμενοι κατανέμονται εξίσου στα δύο αγαθά, δηλαδή: Συνεπώς:
Συνδυασμός Γ: Όλοι οι εργαζόμενοι απασχολούνται στην παραγωγή του αγαθού . Συνεπώς:
Κόστος Ευκαιρίας του αγαθού Ψ ():
Από τον συνδυασμό Α στον Β:
Από τον συνδυασμό Β στον Γ:
Το κόστος ευκαιρίας του είναι σταθερό και ίσο με μονάδες του , καθώς οι αποδόσεις των εργαζομένων είναι σταθερές.
Συμπληρωμένος Πίνακας:
- Συνδυασμός Α: Αγαθό Χ = 0, Αγαθό Ψ = 200.000
- Κόστος Ευκαιρίας αγαθού Ψ (από Α σε Β) = 2
- Συνδυασμός Β: Αγαθό Χ = 200.000, Αγαθό Ψ = 100.000
- Κόστος Ευκαιρίας αγαθού Ψ (από Β σε Γ) = 2
- Συνδυασμός Γ: Αγαθό Χ = 400.000, Αγαθό Ψ = 0
Πώς βαθμολογήθηκε
- Υπολογισμός των ακραίων συνδυασμών Α και Γ από το εργατικό δυναμικό και τη σταθερή παραγωγικότητα: Ψ = 10.000 · 20 = 200.000 μονάδες όταν Χ = 0, και Χ = 10.000 · 40 = 400.000 μονάδες όταν Ψ = 0 2/2
- Υπολογισμός του συνδυασμού Β με ίσο αριθμό εργαζομένων (5.000 σε κάθε αγαθό): Χ = 200.000 και Ψ = 100.000 μονάδες 1/1
- Υπολογισμός του κόστους ευκαιρίας του Ψ και στα δύο διαστήματα ως ΚΕψ = ΔΧ/ΔΨ = 200.000/100.000 = 2, με δήλωση της μονάδας μέτρησης (μονάδες του αγαθού Χ ανά μονάδα του Ψ) 2/2
- Μεταφορά του πίνακα και συμπλήρωση όλων των κενών με τις τιμές που υπολογίστηκαν 1/1
Αιτιολόγηση βαθμολογητή
Πλήρεις υπολογισμοί, ΚΕψ = 2 μονάδες του Χ και συμπλήρωση όλων των τιμών.
Γ2 αλγεβρικός τύπος και σχεδίαση της ΚΠΔ 5/5 μονάδες
Τι ζητούσε το φύλλο
Γ2. Να προσδιορίσετε τον αλγεβρικό τύπο της Καμπύλης Παραγωγικών Δυνατοτήτων (Κ.Π.Δ.) της οικονομίας (μονάδες 4) και να τη σχεδιάσετε (μονάδα 1).
Μονάδες 5
Τι απάντησε
Αλγεβρικός τύπος της Κ.Π.Δ.: Εφόσον το κόστος ευκαιρίας του αγαθού σε όρους του είναι σταθερό (), η Καμπύλη Παραγωγικών Δυνατοτήτων είναι μια ευθεία γραμμή με γενικό τύπο: όπου .
Χρησιμοποιώντας τον συνδυασμό Γ (, ):
Συνεπώς, ο αλγεβρικός τύπος της Κ.Π.Δ. είναι:
Περιγραφή Σχεδιασμού της Κ.Π.Δ.:
- Σχεδιάζουμε ένα ορθογώνιο σύστημα αξόνων.
- Στον κατακόρυφο άξονα τοποθετούμε το Αγαθό Ψ (με τιμές από έως ).
- Στον οριζόντιο άξονα τοποθετούμε το Αγαθό Χ (με τιμές από έως ).
- Η Κ.Π.Δ. είναι μια φθίνουσα ευθεία γραμμή που συνδέει το σημείο στον κατακόρυφο άξονα με το σημείο στον οριζόντιο άξονα.
- Πάνω στην ευθεία αυτή σημειώνεται και το ενδιάμεσο σημείο .
Πώς βαθμολογήθηκε
- Αιτιολόγηση ότι η Κ.Π.Δ. είναι ευθεία γραμμή, επειδή το κόστος ευκαιρίας παραμένει σταθερό (οι εργαζόμενοι είναι εξίσου κατάλληλοι για την παραγωγή και των δύο αγαθών) 1/1
- Προσδιορισμός των συντελεστών της ευθείας από τους ακραίους συνδυασμούς της Κ.Π.Δ.: σταθερός όρος 200.000 και κλίση −1/2 2/2
- Διατύπωση του τελικού αλγεβρικού τύπου: Ψ = 200.000 − 0,5Χ 1/1
- Σχεδίαση της Κ.Π.Δ. με σωστές τις τομές με τους άξονες (Ψ = 200.000 για Χ = 0 και Χ = 400.000 για Ψ = 0) 1/1
Αιτιολόγηση βαθμολογητή
Χρησιμοποιεί τη δεκτή ισοδύναμη μορφή Χ = 400.000 − 2Ψ με σωστή αιτιολόγηση γραμμικότητας και σωστές τομές στην περιγραφή του σχεδίου.
Γ3 υπολογισμός ΑΕΠ σε τρέχουσες τιμές 6/6 μονάδες
Τι ζητούσε το φύλλο
Γ3. Εάν η τιμή του αγαθού Χ είναι 3 χ.μ. και του αγαθού Ψ είναι 5 χ.μ., να υπολογίσετε το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (Α.Ε.Π.) σε τρέχουσες τιμές, όταν παράγεται ο μέγιστος συνδυασμός, με ποσότητα παραγωγής του αγαθού Χ ίση με 60.000 μονάδες.
Μονάδες 6
Τι απάντησε
Για να βρούμε τον μέγιστο συνδυασμό παραγωγής όταν παράγεται ποσότητα μονάδων, χρησιμοποιούμε τον τύπο της Κ.Π.Δ., καθώς οι μέγιστοι συνδυασμοί βρίσκονται πάνω στην καμπύλη:
Το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν () σε τρέχουσες τιμές για αυτόν τον συνδυασμό υπολογίζεται ως:
Πώς βαθμολογήθηκε
- Υπολογισμός της μέγιστης ποσότητας του αγαθού Ψ που αντιστοιχεί σε Χ = 60.000 μονάδες, με βάση την Κ.Π.Δ.: Ψ = 170.000 μονάδες 3/3
- Εφαρμογή του τύπου του Α.Ε.Π. σε τρέχουσες τιμές ως αθροίσματος των αξιών της παραγωγής (Px · Qx + Pψ · Qψ) με αντικατάσταση των τιμών 3 και 5 χ.μ. 2/2
- Παρουσίαση του τελικού αποτελέσματος με τη μονάδα μέτρησης: Α.Ε.Π. = 1.030.000 χρηματικές μονάδες 1/1
Αιτιολόγηση βαθμολογητή
Η ποσότητα του Ψ προκύπτει από την Κ.Π.Δ. και το αποτέλεσμα δίνεται με μονάδα μέτρησης.
Γ4 υπολογισμός ποσοστού ανεργίας από εφικτό συνδυασμό 8/8 μονάδες
Τι ζητούσε το φύλλο
Γ4. Εάν η υποθετική οικονομία Ω παύει να λειτουργεί σε συνθήκες πλήρους απασχόλησης και τώρα παράγεται ο εφικτός συνδυασμός και , να υπολογίσετε το ποσοστό της ανεργίας.
Μονάδες 8
Τι απάντησε
Για να παραχθεί ο εφικτός συνδυασμός και , υπολογίζουμε τον αριθμό των εργαζομένων που απαιτούνται για την παραγωγή κάθε αγαθού:
Για την παραγωγή μονάδων:
Για την παραγωγή μονάδων:
Ο συνολικός αριθμός των απασχολούμενων εργαζομένων είναι:
Το εργατικό δυναμικό της οικονομίας είναι άτομα. Συνεπώς, οι άνεργοι είναι:
Το ποσοστό ανεργίας () της οικονομίας είναι:
Πώς βαθμολογήθηκε
- Υπολογισμός των εργαζομένων που απαιτούνται για την παραγωγή Χ = 40.000 μονάδων: Lx = 40.000/40 = 1.000 άτομα 2/2
- Υπολογισμός των εργαζομένων που απαιτούνται για την παραγωγή Ψ = 140.000 μονάδων: Lψ = 140.000/20 = 7.000 άτομα 2/2
- Υπολογισμός των συνολικά απασχολουμένων (8.000 άτομα) και των ανέργων ως διαφοράς από το εργατικό δυναμικό: 10.000 − 8.000 = 2.000 άτομα 2/2
- Εφαρμογή του τύπου του ποσοστού ανεργίας ως λόγου των ανέργων προς το εργατικό δυναμικό και υπολογισμός του αποτελέσματος: (2.000/10.000) · 100 = 20% 2/2
Αιτιολόγηση βαθμολογητή
Πλήρης και σωστή λύση με ποσοστό 20%.
Θέμα Δ
Οι συναρτήσεις ζήτησης και προσφοράς στην αγορά ενός αγαθού Χ είναι γραμμικές. Η γραφική παράσταση της συνάρτησης ζήτησης τέμνει τον κατακόρυφο άξονα των τιμών (P) στο 40 και τον οριζόντιο άξονα των ποσοτήτων (Q) στο 80. Στο σημείο ισορροπίας Ε, η τιμή είναι χ.μ. και η ελαστικότητα προσφοράς .
Δ1 προσδιορισμός τύπων ζήτησης και προσφοράς 6/6 μονάδες
Τι ζητούσε το φύλλο
Δ1. Να προσδιορίσετε τους τύπους των συναρτήσεων ζήτησης και προσφοράς.
Μονάδες 6
Τι απάντησε
Συνάρτηση Ζήτησης (): Η συνάρτηση ζήτησης είναι γραμμική της μορφής .
- Η γραφική παράσταση τέμνει τον άξονα των τιμών () στο , δηλαδή για έχουμε :
- Τέμνει τον άξονα των ποσοτήτων () στο , δηλαδή για έχουμε :
Από τις σχέσεις (1) και (2) προκύπτει:
Άρα, η συνάρτηση ζήτησης είναι:
Σημείο Ισορροπίας (): Στο σημείο ισορροπίας η τιμή είναι . Η ποσότητα ισορροπίας προκύπτει από τη συνάρτηση ζήτησης: Άρα, το σημείο ισορροπίας είναι το .
Συνάρτηση Προσφοράς (): Η συνάρτηση προσφοράς είναι γραμμική της μορφής . Η ελαστικότητα προσφοράς στο σημείο ισορροπίας είναι . Γνωρίζουμε ότι:
Εφόσον το σημείο ισορροπίας ανήκει και στην καμπύλη προσφοράς:
Άρα, η συνάρτηση προσφοράς είναι:
Πώς βαθμολογήθηκε
- Προσδιορισμός της γραμμικής συνάρτησης ζήτησης από τις δύο τομές με τους άξονες (P = 40 για Q = 0 και Q = 80 για P = 0): QD = 80 − 2P 2/2
- Υπολογισμός της ποσότητας ισορροπίας για PE = 10: QE = 60 μονάδες 1/1
- Υπολογισμός της κλίσης της συνάρτησης προσφοράς από τον τύπο της ελαστικότητας προσφοράς Es = (ΔQs/ΔP) · (P/Q) με Es = 2/3: κλίση = 4 2/2
- Διατύπωση της συνάρτησης προσφοράς μετά τον υπολογισμό του σταθερού όρου: Qs = 20 + 4P 1/1
Αιτιολόγηση βαθμολογητή
Πλήρης τεκμηρίωση και των δύο συναρτήσεων.
Δ2 υπολογισμός επιβληθείσας ανώτατης τιμής 5/5 μονάδες
Τι ζητούσε το φύλλο
Δ2. Το κράτος προκειμένου να προστατεύσει τις ευπαθείς κοινωνικές ομάδες επιβάλλει ανώτατη τιμή στο αγαθό Χ. Η πολιτική αυτή όμως έχει ως αποτέλεσμα οι καταναλωτές τώρα να αγοράζουν το αγαθό στην παράνομη αγορά και συγκεκριμένα με μέγιστο «καπέλο» ύψους 15 χ.μ. Δεδομένου ότι η συνάρτηση ζήτησης είναι και η συνάρτηση προσφοράς είναι , να υπολογίσετε την ανώτατη τιμή που επιβλήθηκε από το κράτος.
Μονάδες 5
Τι απάντησε
Όταν επιβάλλεται ανώτατη τιμή , δημιουργείται έλλειμμα στην αγορά. Η ποσότητα που προσφέρεται και τελικά ανταλλάσσεται στην αγορά είναι η . Οι καταναλωτές είναι διατεθειμένοι να πληρώσουν για την ποσότητα αυτή μέγιστη τιμή στη μαύρη αγορά, η οποία προσδιορίζεται από τη συνάρτηση ζήτησης:
Το μέγιστο «καπέλο» είναι η διαφορά ανάμεσα στην τιμή της μαύρης αγοράς () και την επίσημη ανώτατη τιμή ():
Αντικαθιστούμε τις συναρτήσεις προσφοράς και ζήτησης στην εξίσωση ισότητας των ποσοτήτων:
Αντικαθιστώντας τη σχέση (1) στη σχέση (2):
Η ανώτατη τιμή που επιβλήθηκε από το κράτος είναι χ.μ.
Πώς βαθμολογήθηκε
- Αναγνώριση ότι στην παράνομη αγορά διατίθεται η ποσότητα που προσφέρεται στην ανώτατη τιμή: Qs = 20 + 4PA 2/2
- Διατύπωση της τιμής της παράνομης αγοράς μέσω του «καπέλου» των 15 χ.μ. (P2 = PA + 15) και της αντίστοιχης ζητούμενης ποσότητας QD = 80 − 2P2 1/1
- Επίλυση της εξίσωσης QD(P2) = Qs(PA) και υπολογισμός της ανώτατης τιμής: PA = 5 χ.μ. 2/2
Αιτιολόγηση βαθμολογητή
Σωστός συλλογισμός για το μέγιστο «καπέλο» και αποτέλεσμα με μονάδα μέτρησης.
Δ3 προσδιορισμός νέας συνάρτησης ζήτησης από ελαστικότητα τόξου 5/5 μονάδες
Τι ζητούσε το φύλλο
Δ3. Η καμπύλη ζήτησης του αγαθού μετατοπίζεται και το νέο σημείο ισορροπίας που προκύπτει είναι το . Έστω το σημείο της νέας γραμμικής συνάρτησης ζήτησης. Εάν η ελαστικότητα ζήτησης του τόξου είναι , να προσδιοριστεί ο τύπος της νέας συνάρτησης ζήτησης .
Μονάδες 5
Τι απάντησε
Η νέα γραμμική συνάρτηση ζήτησης είναι της μορφής . Το νέο σημείο ισορροπίας είναι το και το σημείο είναι το . Η ελαστικότητα ζήτησης του τόξου είναι .
Ο τύπος της ελαστικότητας τόξου είναι:
Αντικαθιστούμε τις γνωστές τιμές:
Διαιρούμε και τα δύο μέλη με το :
Άρα το σημείο είναι το .
Για τη νέα γραμμική συνάρτηση ζήτησης :
Χρησιμοποιώντας το σημείο :
Συνεπώς, ο τύπος της νέας συνάρτησης ζήτησης είναι:
Πώς βαθμολογήθηκε
- Εφαρμογή του τύπου της ελαστικότητας ζήτησης τόξου για τα σημεία Ε΄(15, 80) και Γ(10, QΓ) με ED = −5/17 2/2
- Επίλυση ως προς τη ζητούμενη ποσότητα στο σημείο Γ: QΓ = 90 μονάδες 1/1
- Προσδιορισμός της κλίσης της νέας γραμμικής συνάρτησης ζήτησης από τα δύο σημεία: −2 1/1
- Διατύπωση του τελικού τύπου της νέας συνάρτησης ζήτησης: Q΄D = 110 − 2P 1/1
Αιτιολόγηση βαθμολογητή
Ορθή αντικατάσταση με τήρηση του αρνητικού πρόσημου και σωστός τελικός τύπος.
Δ4 υπολογισμός ποσοστιαίας μεταβολής εισοδήματος 4/4 μονάδες
Τι ζητούσε το φύλλο
Δ4. Η καμπύλη ζήτησης (του ερωτήματος Δ3) μετατοπίστηκε λόγω μεταβολής του εισοδήματος των καταναλωτών. Να υπολογίσετε την ποσοστιαία μεταβολή του εισοδήματος, εάν είναι γνωστό ότι η εισοδηματική ελαστικότητα στην αρχική τιμή ισορροπίας είναι .
Μονάδες 4
Τι απάντησε
Η μετατόπιση της καμπύλης ζήτησης έγινε λόγω μεταβολής του εισοδήματος των καταναλωτών. Στην αρχική τιμή ισορροπίας :
- Η αρχική ζητούμενη ποσότητα (πριν τη μεταβολή του εισοδήματος) ήταν:
- Η νέα ζητούμενη ποσότητα (μετά τη μεταβολή του εισοδήματος) στην ίδια τιμή είναι:
Η ποσοστιαία μεταβολή της ζητούμενης ποσότητας λόγω της μεταβολής του εισοδήματος είναι:
Η εισοδηματική ελαστικότητα είναι . Από τον τύπο της εισοδηματικής ελαστικότητας έχουμε:
Το εισόδημα των καταναλωτών αυξήθηκε κατά .
Πώς βαθμολογήθηκε
- Υπολογισμός των δύο ζητούμενων ποσοτήτων στην τιμή PE = 10, από την αρχική και από τη νέα συνάρτηση ζήτησης: 60 και 90 μονάδες 1/1
- Υπολογισμός της ποσοστιαίας μεταβολής της ζητούμενης ποσότητας: ΔQ% = +50% 1/1
- Εφαρμογή του τύπου της εισοδηματικής ελαστικότητας EY = ΔQ%/ΔY% με EY = 2,5 και υπολογισμός της ποσοστιαίας μεταβολής του εισοδήματος: ΔY% = +20% 2/2
Αιτιολόγηση βαθμολογητή
Δηλώνεται σαφώς η φορά της μεταβολής (αύξηση εισοδήματος κατά 20%).
Δ5 απεικόνιση συναρτήσεων και σημείων ισορροπίας σε διάγραμμα 5/5 μονάδες
Τι ζητούσε το φύλλο
Δ5. Να απεικονίσετε σε ένα κοινό διάγραμμα τις συναρτήσεις ζήτησης και τη συνάρτηση προσφοράς του αγαθού Χ, δείχνοντας τα σημεία ισορροπίας και το σημείο Γ.
Μονάδες 5
Τι απάντησε
Περιγραφή Διαγράμματος Αγοράς:
Το διάγραμμα σχεδιάζεται σε ένα ορθογώνιο σύστημα αξόνων:
- Ο κατακόρυφος άξονας αντιπροσωπεύει την Τιμή () με διαβαθμίσεις από έως .
- Ο οριζόντιος άξονας αντιπροσωπεύει την Ποσότητα () με διαβαθμίσεις από έως .
Στο διάγραμμα σχεδιάζονται οι εξής τρεις ευθείες:
Αρχική Καμπύλη Ζήτησης (): Μια φθίνουσα ευθεία γραμμή που τέμνει τον κατακόρυφο άξονα στο σημείο και τον οριζόντιο άξονα στο σημείο .
Νέα Καμπύλη Ζήτησης (): Μια φθίνουσα ευθεία γραμμή, παράλληλη προς την (καθώς έχουν την ίδια κλίση ), μετατοπισμένη προς τα δεξιά. Τέμνει τον κατακόρυφο άξονα στο σημείο και τον οριζόντιο άξονα στο σημείο .
Καμπύλη Προσφοράς (): Μια ανέρχουσα ευθεία γραμμή που ξεκινά από το σημείο στον οριζόντιο άξονα (για , ) και ανέρχεται προς τα δεξιά.
Σημείωση Χαρακτηριστικών Σημείων:
- Αρχικό Σημείο Ισορροπίας (): Το σημείο τομής της αρχικής ζήτησης και της προσφοράς . Από το σημείο αυτό φέρουμε διακεκομμένες γραμμές προβολής προς τους άξονες, σημειώνοντας την τιμή στον κατακόρυφο άξονα και την ποσότητα στον οριζόντιο άξονα.
- Νέο Σημείο Ισορροπίας (): Το σημείο τομής της νέας ζήτησης και της προσφοράς . Από το σημείο αυτό φέρουμε διακεκομμένες γραμμές προβολής προς τους άξονες, σημειώνοντας την τιμή στον κατακόρυφο άξονα και την ποσότητα στον οριζόντιο άξονα.
- Σημείο : Βρίσκεται πάνω στη νέα καμπύλη ζήτησης . Από το σημείο αυτό φέρουμε διακεκομμένες γραμμές προβολής προς τους άξονες, σημειώνοντας την τιμή στον κατακόρυφο άξονα (στο ίδιο ύψος με το ) και την ποσότητα στον οριζόντιο άξονα (δεξιά από το ).
Πώς βαθμολογήθηκε
- Απεικόνιση της αρχικής καμπύλης ζήτησης με σωστές τις τομές της με τους άξονες (P = 40 και Q = 80) 1/1
- Απεικόνιση της καμπύλης προσφοράς με σωστή την τομή της στον άξονα των ποσοτήτων (Q = 20 για P = 0) 1/1
- Απεικόνιση της νέας καμπύλης ζήτησης δεξιότερα της αρχικής, με σωστές τις τομές της (P = 55 και Q = 110) 1/1
- Σήμανση των δύο σημείων ισορροπίας Ε(60, 10) και Ε΄(80, 15) πάνω στην καμπύλη προσφοράς 1/1
- Σήμανση του σημείου Γ(90, 10) πάνω στη νέα καμπύλη ζήτησης 1/1
Αιτιολόγηση βαθμολογητή
Λεκτική περιγραφή με σαφείς συντεταγμένες όλων των τομών και των τριών σημείων, αποδεκτή κατά τη ρουμπρίκα.