panellele.gr

Πανελλαδικές 2026 → Αρχαία Ελληνικά → Gemini 3.5 Flash

Gemini 3.5 Flash · Αρχαία Ελληνικά

Google · κυκλοφορία Μάιος 2026 · εξέταση 3 Ιουνίου 2026 · 13 υποερωτήματα

19,095,0 / 100

Έχασε μονάδες σε 2 από τα 13 υποερωτήματα. Αυτά είναι ήδη ανοιχτά παρακάτω· κάθε άλλη γραμμή ανοίγει με κλικ στην απάντηση και στα σκέλη της.

Το υλικό που συνόδευε ολόκληρο το φύλλο — κοινό για κάθε υποερώτημα, γι' αυτό στέκει εδώ μία φορά αντί να επαναλαμβάνεται παρακάτω.

Υπόμνημα συμβολισμού

Υπόμνημα συμβολισμού

Πριν από τα θέματα, πώς διαβάζονται τα σύμβολα αυτού του φύλλου. Δεν περιέχει καμία πληροφορία για τη λύση.

  • Το κείμενο είναι μεταγραφή του έντυπου φύλλου θεμάτων. Όπου το πρωτότυπο είχε στοίχιση, πλαίσια ή έμφαση, εδώ υπάρχει markdown ή HTML: <br> σημαίνει αλλαγή γραμμής, <u>…</u> υπογράμμιση, <sup>…</sup> εκθέτη, <sub>…</sub> δείκτη. Είναι μορφοποίηση, δεν είναι μέρος της εκφώνησης.
  • Οι δείκτες γράφονται άλλοτε με Unicode (Ε₁), άλλοτε με HTML (ΜΑ), άλλοτε με κάτω παύλα (V_ισ.). Και οι τρεις μορφές σημαίνουν το ίδιο πράγμα: δείκτης.
Η κεφαλίδα του φύλλου

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΓΕΝΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΤΕΤΑΡΤΗ 3 ΙΟΥΝΙΟΥ 2026 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5)

Α. ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ

Α. ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ

Ἀριστοτέλης, Ἠθικὰ Νικομάχεια, Β 1.5-8, 1103b2-25

Μαρτυρεῖ δὲ καὶ τὸ γινόμενον ἐν ταῖς πόλεσιν· οἱ γὰρ νομοθέται τοὺς πολίτας ἐθίζοντες ποιοῦσιν ἀγαθούς, καὶ τὸ μὲν βούλημα παντὸς νομοθέτου τοῦτ' ἐστίν, ὅσοι δὲ μὴ εὖ αὐτὸ ποιοῦσιν ἁμαρτάνουσιν, καὶ διαφέρει τούτῳ πολιτεία πολιτείας ἀγαθὴ φαύλης. Ἔτι ἐκ τῶν αὐτῶν καὶ διὰ τῶν αὐτῶν καὶ γίνεται πᾶσα ἀρετὴ καὶ φθείρεται, ὁμοίως δὲ καὶ τέχνη· ἐκ γὰρ τοῦ κιθαρίζειν καὶ οἱ ἀγαθοὶ καὶ κακοὶ γίνονται κιθαρισταί. Ἀνάλογον δὲ καὶ οἰκοδόμοι καὶ οἱ λοιποὶ πάντες· ἐκ μὲν γὰρ τοῦ εὖ οἰκοδομεῖν ἀγαθοὶ οἰκοδόμοι ἔσονται, ἐκ δὲ τοῦ κακῶς κακοί. Εἰ γὰρ μὴ οὕτως εἶχεν, οὐδὲν ἂν ἔδει τοῦ διδάξοντος, ἀλλὰ πάντες ἂν ἐγίνοντο ἀγαθοὶ ἢ κακοί.

Οὕτω δὴ καὶ ἐπί τῶν ἀρετῶν ἔχει· πράττοντες γὰρ τὰ ἐν τοῖς συναλλάγμασι τοῖς πρὸς τοὺς ἀνθρώπους γινόμεθα οἳ μὲν δίκαιοι οἳ δὲ ἄδικοι, πράττοντες δὲ τὰ ἐν τοῖς δεινοῖς καὶ ἐθιζόμενοι φοβεῖσθαι ἢ θαρρεῖν οἳ μὲν ἀνδρεῖοι οἳ δὲ δειλοί. Ὁμοίως δὲ καὶ τὰ περὶ τὰς ἐπιθυμίας ἔχει καὶ τὰ περὶ τὰς ὀργάς· οἳ μὲν γὰρ σώφρονες καὶ πρᾶοι γίνονται, οἳ δ' ἀκόλαστοι καὶ ὀργίλοι, οἳ μὲν ἐκ τοῦ οὑτωσὶ ἐν αὐτοῖς ἀναστρέφεσθαι, οἳ δὲ ἐκ τοῦ οὑτωσί. Καὶ ἑνὶ δὴ λόγῳ ἐκ τῶν ὁμοίων ἐνεργειῶν αἱ ἕξεις γίνονται. Διὸ δεῖ τὰς ἐνεργείας ποιὰς ἀποδιδόναι· κατὰ γὰρ τὰς τούτων διαφορὰς ἀκολουθοῦσιν αἱ ἕξεις. Οὐ μικρὸν οὖν διαφέρει τὸ οὕτως ἢ οὕτως εὐθὺς ἐκ νέων ἐθίζεσθαι, ἀλλὰ πάμπολυ, μᾶλλον δὲ τὸ πᾶν.

Γ. ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ

Γ. ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ

Λυσίας, Περὶ τοῦ Σηκοῦ Ἀπολογία, 7.27-29

(εκδ. T. Thalheim, Lysiae Orationes, Bibliotheca Teubneriana, Λειψία 1913)

Οι μορίαι ήταν ιερά ελαιόδεντρα, συνήθως οριοθετημένα μέσα σε περίβολο (σηκόν). Οποιαδήποτε ανθρώπινη επέμβαση απαγορευόταν, ενώ ενδεχόμενη παράνομη δραστηριότητα (καλλιέργεια, μάζεμα καρπών, κλάδεμα) επέσυρε βαριές ποινές. Ο ομιλητής του λόγου του Λυσία «Περὶ τοῦ Σηκοῦ Ἀπολογία» υπερασπίζεται τον εαυτό του από την κατηγορία ότι έκοψε ένα τέτοιο ελαιόδεντρο. Στο συγκεκριμένο απόσπασμα καταδεικνύει γιατί δεν θα μπορούσε να είχε διαπράξει το αδίκημα, για το οποίο κατηγορείται.

Πότερον δέ μοι κρεῖττον ἦν, ὦ βουλή, δημοκρατίας οὔσης παρανομεῖν ἢ ἐπὶ τῶν τριάκοντα; καὶ οὐ λέγω ὡς τότε δυνάμενος ἢ ὡς νῦν διαβεβλημένος, ἀλλὰ τῷ βουλομένῳ τότε μᾶλλον ἐξῆν ἀδικεῖν ἢ νυνί. ἐγὼ τοίνυν οὐδ' ἐν ἐκείνῳ τῷ χρόνῳ οὔτε τοιοῦτον οὔτε ἄλλο οὐδὲν κακὸν ποιήσας φανήσομαι. Πῶς δ' ἄν, εἰ μὴ πάντων ἀνθρώπων ἐμαυτῷ κακονούστατος ἦν, ὑμῶν οὕτως ἐπιμελουμένων ἐκ τούτου τὴν μορίαν ἀφανίζειν ἐπεχείρησα τοῦ χωρίου, ἐν ᾧ δένδρον μὲν οὐδὲ ἕν ἐστι, μιᾶς δὲ ἐλάας σηκός, ὡς οὗτός φησιν, ἦν, κυκλόθεν δὲ ὁδὸς περιέχει, ἀμφοτέρωθεν δὲ γείτονες περιοικοῦσιν, ἄερκτον δὲ καὶ πανταχόθεν κάτοπτόν ἐστιν; ὥστε τίς ἂν ἀπετόλμησε, τούτων οὕτως ἐχόντων, ἐπιχειρῆσαι τοιούτῳ πράγματι; Δεινὸν δέ μοι δοκεῖ εἶναι ὑμᾶς μέν, οἷς ὑπὸ τῆς πόλεως τὸν ἅπαντα χρόνον προστέτακται τῶν μορίων ἐλαῶν ἐπιμελεῖσθαι, μήθ' ὡς ἐπεργαζόμενον πώποτε ζημιῶσαί <με> μήθ' ὡς ἀφανίσαντα εἰς κίνδυνον καταστῆσαι, τοῦτον δ' ὃς οὔτε γεωργῶν ἐγγὺς τυγχάνει οὔτ' ἐπιμελητὴς ᾑρημένος οὔθ' ἡλικίαν ἔχων εἰδέναι περὶ τῶν τοιούτων, ἀπογράψαι με ἐκ τῆς γῆς μορίαν ἀφανίζειν.

ἄερκτος: αφύλακτος ἐπεργάζομαι: εργάζομαι παράνομα ἀπογράφω: καταγγέλλω, υποβάλλω γραπτή καταγγελία

Θέμα Α

Α1.α χαρακτηρισμός περιόδων ως Σωστό ή Λάθος 4/4 μονάδες

Τι ζητούσε το φύλλο · ολόκληρο το Α1

Α1.α. Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό που αντιστοιχεί σε καθεμία από τις παρακάτω περιόδους λόγου και δίπλα σε αυτόν τη λέξη «Σωστό», αν είναι σωστή, ή τη λέξη «Λάθος», αν είναι λανθασμένη. Δεν απαιτείται αναφορά σε χωρία του κειμένου.

1. Το κριτήριο που διαφοροποιεί μια «αγαθή πολιτεία» από μια «φαύλη» είναι ο βαθμός επιτυχίας των νομοθετών στην καθοδήγηση των πολιτών σε καλές «έξεις».

2. Ο Αριστοτέλης με την αναφορά του στους κιθαριστές και στους οικοδόμους δείχνει ότι οι άνθρωποι έχουν από τη φύση ταλέντο στις «τέχνες», στα τεχνικά δημιουργήματα.

(μονάδες 4)

Α1.β. i) «ἐν αὐτοῖς ἀναστρέφεσθαι»: Σε ποιες λέξεις-φράσεις του αρχαίου κειμένου αναφέρεται η αντωνυμία «αὐτοῖς»;

(μονάδες 4)

ii) «κατὰ γὰρ τὰς τούτων διαφορὰς»: Σε ποια λέξη του αρχαίου κειμένου αναφέρεται η αντωνυμία «τούτων»;

(μονάδες 2)

Μονάδες 10

Τι απάντησε

1. Σωστό
2. Λάθος

Πώς βαθμολογήθηκε

  1. χαρακτηρισμός της περιόδου 1 (κριτήριο διάκρισης «αγαθής» από «φαύλη» πολιτεία) ως Σωστό ή Λάθος 2/2
  2. χαρακτηρισμός της περιόδου 2 (τι δείχνει η αναφορά σε κιθαριστές και οικοδόμους ως προς τη φύση) ως Σωστό ή Λάθος 2/2

Αιτιολόγηση βαθμολογητή

Και οι δύο χαρακτηρισμοί ορθοί (1=Σωστό, 2=Λάθος), σύμφωνα με τις λύσεις αναφοράς.

Α1.β.i αναφορά αντωνυμίας αὐτοῖς σε λέξεις-φράσεις 4/4 μονάδες

Τι ζητούσε το φύλλο · ολόκληρο το Α1

Α1.α. Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό που αντιστοιχεί σε καθεμία από τις παρακάτω περιόδους λόγου και δίπλα σε αυτόν τη λέξη «Σωστό», αν είναι σωστή, ή τη λέξη «Λάθος», αν είναι λανθασμένη. Δεν απαιτείται αναφορά σε χωρία του κειμένου.

1. Το κριτήριο που διαφοροποιεί μια «αγαθή πολιτεία» από μια «φαύλη» είναι ο βαθμός επιτυχίας των νομοθετών στην καθοδήγηση των πολιτών σε καλές «έξεις».

2. Ο Αριστοτέλης με την αναφορά του στους κιθαριστές και στους οικοδόμους δείχνει ότι οι άνθρωποι έχουν από τη φύση ταλέντο στις «τέχνες», στα τεχνικά δημιουργήματα.

(μονάδες 4)

Α1.β. i) «ἐν αὐτοῖς ἀναστρέφεσθαι»: Σε ποιες λέξεις-φράσεις του αρχαίου κειμένου αναφέρεται η αντωνυμία «αὐτοῖς»;

(μονάδες 4)

ii) «κατὰ γὰρ τὰς τούτων διαφορὰς»: Σε ποια λέξη του αρχαίου κειμένου αναφέρεται η αντωνυμία «τούτων»;

(μονάδες 2)

Μονάδες 10

Τι απάντησε

Η αντωνυμία «αὐτοῖς» αναφέρεται στις εξής φράσεις του αρχαίου κειμένου:

  • «τὰ περὶ τὰς ἐπιθυμίας»
  • «τὰ περὶ τὰς ὀργάς»

Πώς βαθμολογήθηκε

  1. εντοπισμός των δύο εμπρόθετων φράσεων της ΙΔΙΑΣ περιόδου με την αντωνυμία («τὰ περὶ τὰς ἐπιθυμίας», «τὰ περὶ τὰς ὀργάς») — 2 μονάδες ανά φράση 4/4

Αιτιολόγηση βαθμολογητή

Έδωσε τις δύο φράσεις της ίδιας περιόδου με την αντωνυμία. Πλήρεις μονάδες κατά τη διορθωμένη ρουμπρίκα.

Α1.β.ii αναφορά αντωνυμίας τούτων σε λέξη 2/2 μονάδες

Τι ζητούσε το φύλλο · ολόκληρο το Α1

Α1.α. Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό που αντιστοιχεί σε καθεμία από τις παρακάτω περιόδους λόγου και δίπλα σε αυτόν τη λέξη «Σωστό», αν είναι σωστή, ή τη λέξη «Λάθος», αν είναι λανθασμένη. Δεν απαιτείται αναφορά σε χωρία του κειμένου.

1. Το κριτήριο που διαφοροποιεί μια «αγαθή πολιτεία» από μια «φαύλη» είναι ο βαθμός επιτυχίας των νομοθετών στην καθοδήγηση των πολιτών σε καλές «έξεις».

2. Ο Αριστοτέλης με την αναφορά του στους κιθαριστές και στους οικοδόμους δείχνει ότι οι άνθρωποι έχουν από τη φύση ταλέντο στις «τέχνες», στα τεχνικά δημιουργήματα.

(μονάδες 4)

Α1.β. i) «ἐν αὐτοῖς ἀναστρέφεσθαι»: Σε ποιες λέξεις-φράσεις του αρχαίου κειμένου αναφέρεται η αντωνυμία «αὐτοῖς»;

(μονάδες 4)

ii) «κατὰ γὰρ τὰς τούτων διαφορὰς»: Σε ποια λέξη του αρχαίου κειμένου αναφέρεται η αντωνυμία «τούτων»;

(μονάδες 2)

Μονάδες 10

Τι απάντησε

Η αντωνυμία «τούτων» αναφέρεται στη λέξη του αρχαίου κειμένου:

  • «ἐνεργείας» (ή «τὰς ἐνεργείας»)

Πώς βαθμολογήθηκε

  1. εντοπισμός της λέξης του αρχαίου κειμένου στην οποία αναφέρεται η δεικτική αντωνυμία «τούτων» 1/1
  2. παράθεση της λέξης αυτούσιας από το κείμενο, χωρίς σύγχυση με τους γειτονικούς όρους της ίδιας περιόδου 1/1

Αιτιολόγηση βαθμολογητή

Ορθή αναφορά στο «τὰς ἐνεργείας», με αυτούσια παράθεση και χωρίς σύγχυση με το «ἕξεις».

Β1 πώς γεννιούνται-φθείρονται τέχνες-αρετές και ρόλος δασκάλου 10/10 μονάδες

Τι ζητούσε το φύλλο

Β1. «Μαρτυρεῖ δὲ ... ἀγαθοὶ ἢ κακοί»: Πώς γεννιούνται και φθείρονται οι τέχνες και οι αρετές (μονάδες 7) και ποια είναι η συμβολή του δασκάλου σε αυτή τη διαδικασία; (μονάδες 3)

Μονάδες 10

Τι απάντησε

  • Γέννηση και φθορά των τεχνών και των αρετών:
    Σύμφωνα με τον Αριστοτέλη, όλες οι αρετές και οι τέχνες γεννιούνται και φθείρονται από τα ίδια ακριβώς αίτια και με τα ίδια μέσα («ἐκ τῶν αὐτῶν καὶ διὰ τῶν αὐτῶν καὶ γίνεται πᾶσα ἀρετὴ καὶ φθείρεται, ὁμοίως δὲ καὶ τέχνη»). Η ποιότητα της πράξης και η συστηματική επανάληψή της είναι οι παράγοντες που καθορίζουν το τελικό αποτέλεσμα.
    Για να τεκμηριώσει αυτή τη θέση, ο φιλόσοφος χρησιμοποιεί την αναλογία των τεχνών: από την ενασχόληση με την κιθάρα («ἐκ τοῦ κιθαρίζειν») προκύπτουν τόσο οι καλοί όσο και οι κακοί κιθαριστές. Το ίδιο ισχύει και για τους οικοδόμους: από το καλό χτίσιμο («ἐκ τοῦ εὖ οἰκοδομεῖν») θα γίνουν καλοί οικοδόμοι, ενώ από το κακό χτίσιμο («ἐκ τοῦ κακῶς») θα γίνουν κακοί. Συνεπώς, η γέννηση μιας αρετής ή τέχνης προκύπτει από την ορθή και ποιοτική εξάσκηση (το «εὖ»), ενώ η φθορά της από την κακή και λανθασμένη εξάσκηση (το «κακῶς»).

  • Η συμβολή του δασκάλου:
    Η συμβολή του δασκάλου σε αυτή τη διαδικασία είναι καθοριστική. Ο Αριστοτέλης επισημαίνει ότι, αν η ανάπτυξη των αρετών και των τεχνών γινόταν αυτόματα ή ήταν προκαθορισμένη από τη φύση, δεν θα υπήρχε καμία ανάγκη για δάσκαλο («οὐδὲν ἂν ἔδει τοῦ διδάξοντος»), αλλά όλοι θα γίνονταν εξαρχής καλοί ή κακοί.
    Ο δάσκαλος είναι αυτός που καθοδηγεί τον μαθητή, του υποδεικνύει τον ορθό τρόπο ενέργειας και τον αποτρέπει από τα σφάλματα, διασφαλίζοντας ότι η διαδικασία του εθισμού θα οδηγήσει στην απόκτηση μιας καλής «έξης» (αρετής ή δεξιότητας) και όχι μιας φαύλης.

Πώς βαθμολογήθηκε

  1. διατύπωση της βασικής αρχής ότι κάθε αρετή —και ομοίως κάθε τέχνη— γεννιέται και φθείρεται από τα ίδια αίτια και με τα ίδια μέσα, δηλαδή από την αντίστοιχη πράξη/ενέργεια 3/3
  2. αξιοποίηση του αναλογικού συλλογισμού με τα παραδείγματα των κιθαριστών και των οικοδόμων, όπου η ποιότητα της άσκησης καθορίζει την ποιότητα του αποτελέσματος 2/2
  3. μεταφορά του συμπεράσματος από τις τέχνες στις ηθικές αρετές, με αναφορά στο αντιθετικό ζεύγος γένεσις–φθορά 2/2
  4. αξιοποίηση της υποθετικής περιόδου «εἰ γὰρ μὴ οὕτως εἶχεν … ἀγαθοὶ ἢ κακοί» ως εις άτοπον απαγωγής 1/1
  5. διατύπωση της συμβολής του δασκάλου ως αναγκαίου παράγοντα, που τεκμηριώνει ότι οι αρετές είναι επίκτητες και όχι έμφυτες 2/2

Αιτιολόγηση βαθμολογητή

Καλύπτει την αρχή γένεσης-φθοράς με χωρίο, τον αναλογικό συλλογισμό κιθαριστών-οικοδόμων με τα «εὖ»/«κακῶς», τη μεταφορά στις αρετές και τον ρόλο του δασκάλου· η υποθετική περίοδος αξιοποιείται ως αντιπαράδειγμα, έστω χωρίς τον όρο «εις άτοπον απαγωγή».

Β2 σύγκριση συμπεριφοράς ατόμου στα πεδία πράξης 10/10 μονάδες

Τι ζητούσε το φύλλο

Β2.

ΠΑΡΑΛΛΗΛΟ ΚΕΙΜΕΝΟ

Το κείμενο που ακολουθεί είναι απόσπασμα από την ομιλία του καθηγητή Μιχάλη Σταθόπουλου, μέλους της Ακαδημίας Αθηνών, η οποία δημοσιεύθηκε στο διαδίκτυο (www.constitutionalism.gr) και αφορά τον ρόλο της δικαιοσύνης.

Στη δικαιοσύνη λοιπόν εμπεριέχεται ο φιλάλληλος και κοινωνικός χαρακτήρας και σ' αυτό έγκειται η αξία της και στον πέρα από το δίκαιο χώρο. Είναι η δικαιοσύνη ως επιείκεια. […] Η δικαιοσύνη και η επιείκεια και στον πέραν του δικαίου χώρο είναι η «αρετή προς έτερον». Απαιτεί τη θεώρηση και της οπτικής του άλλου, όχι αναγκαίως για να τη δεχθούμε, αλλά για να την κατανοήσουμε. Και η θεώρηση αυτή σημαίνει, βέβαια, περαιτέρω και στήριξη του άλλου, όταν χρειάζεται, σημαίνει αυτό που επιτάσσει η διάταξη του Συντάγματός μας, όταν αξιώνει από όλους τους πολίτες την εκπλήρωση του χρέους της κοινωνικής αλληλεγγύης. Η δίκαιη αυτή συμπεριφορά του πολίτη, του ατόμου γενικότερα αφορά όλες τις σχέσεις του, τις προσωπικές, τις κοινωνικές, ακαδημαϊκές, επαγγελματικές, συναδελφικές, προς υφιστάμενο, προς προϊστάμενο, τις πολιτικές σχέσεις, αλλά και τις διακρατικές, διεθνείς, διαπολιτισμικές, διαθρησκευτικές και όποιες άλλες ανθρώπινες, ατομικές ή συλλογικές, σχέσεις.

Πώς παρουσιάζονται η συμπεριφορά και οι επιλογές του ατόμου στα πεδία της ανθρώπινης πράξης στο παράλληλο κείμενο και στο απόσπασμα «Οὕτω δὴ ... ἄδικοι» από το διδαγμένο κείμενο;

Μονάδες 10

Τι απάντησε

Στο απόσπασμα του διδαγμένου κειμένου («Οὕτω δὴ ... ἄδικοι») και στο παράλληλο κείμενο του Μιχάλη Σταθόπουλου, η ανθρώπινη συμπεριφορά και οι επιλογές του ατόμου εξετάζονται μέσα από το πρίσμα της πράξης και των κοινωνικών σχέσεων.

  1. Η σημασία της πράξης στη διαμόρφωση του χαρακτήρα:

    • Στο διδαγμένο κείμενο, ο Αριστοτέλης τονίζει ότι οι ηθικές αρετές δεν είναι έμφυτες, αλλά αποκτώνται μέσω της πράξης και της επανάληψης συγκεκριμένων ενεργειών. Οι επιλογές του ατόμου στις καθημερινές του συναλλαγές με τους άλλους ανθρώπους («πράττοντες γὰρ τὰ ἐν τοῖς συναλλάγμασι τοῖς πρὸς τοὺς ἀνθρώπους») είναι αυτές που το καθιστούν δίκαιο ή άδικο. Η συμπεριφορά μας, δηλαδή, στα πεδία της ανθρώπινης δράσης διαμορφώνει τον χαρακτήρα μας.
    • Στο παράλληλο κείμενο, ο Μ. Σταθόπουλος επισημαίνει επίσης ότι η δίκαιη συμπεριφορά του πολίτη και του ατόμου αφορά όλες τις σχέσεις του στην πράξη: τις προσωπικές, κοινωνικές, ακαδημαϊκές, επαγγελματικές, πολιτικές, διεθνείς κ.λπ. Η δικαιοσύνη δεν είναι μια θεωρητική έννοια, αλλά εκδηλώνεται ενεργά μέσα από τις επιλογές του ατόμου σε κάθε πεδίο της κοινωνικής του δραστηριότητας.

  2. Ο κοινωνικός χαρακτήρας της αρετής («προς έτερον»):

    • Ο Αριστοτέλης συνδέει άμεσα τη δικαιοσύνη με τις σχέσεις προς τους άλλους ανθρώπους («τοῖς πρὸς τοὺς ἀνθρώπους»).
    • Ο Μ. Σταθόπουλος αναπτύσσει αυτή την ιδέα ορίζοντας τη δικαιοσύνη και την επιείκεια ως «αρετή προς έτερον». Αυτή η αρετή απαιτεί από το άτομο να κατανοήσει την οπτική γωνία του άλλου και να του προσφέρει στήριξη όταν χρειάζεται, εκπληρώνοντας το χρέος της κοινωνικής αλληλεγγύης.

  3. Συμπέρασμα: Και στα δύο κείμενα, η ηθική συγκρότηση του ατόμου δεν είναι εσωστρεφής, αλλά δοκιμάζεται και πραγματώνεται στις σχέσεις του με τους άλλους. Για τον Αριστοτέλη, οι επιλογές μας στις συναλλαγές μάς κάνουν δίκαιους ή άδικους, ενώ για τον Σταθόπουλο, η δίκαιη συμπεριφορά αποτελεί έμπρακτη εκδήλωση κοινωνικής αλληλεγγύης και κατανόησης του «άλλου» σε όλα τα επίπεδα της ζωής.

Πώς βαθμολογήθηκε

  1. απόδοση του περιεχομένου του αποσπάσματος «Οὕτω δὴ … ἄδικοι»: πώς διαμορφώνεται η δίκαιη ή άδικη ιδιότητα μέσα από τον τρόπο δράσης στα «συναλλάγματα», με απόδοση της σημασίας του όρου 3/3
  2. απόδοση του περιεχομένου του παράλληλου κειμένου ως προς τη δικαιοσύνη-επιείκεια, την «αρετή προς έτερον» και τις εκφάνσεις της (θεώρηση της οπτικής του άλλου, στήριξη, κοινωνική αλληλεγγύη) 3/3
  3. ρητός εντοπισμός του κοινού σημείου, ότι δηλαδή και στα δύο κείμενα η ηθική ποιότητα του ατόμου κρίνεται μέσα από τη συμπεριφορά του προς τους άλλους στα πεδία της πράξης 2/2
  4. επισήμανση της διαφοροποίησης ή της επέκτασης που εισάγει το παράλληλο κείμενο (εύρος των σχέσεων, κοινωνικός και πολιτικός χαρακτήρας της δικαιοσύνης) 1/1
  5. τεκμηρίωση με παραπομπή σε συγκεκριμένα χωρία και των δύο κειμένων και συνεκτική, ενιαία διατύπωση 1/1

Αιτιολόγηση βαθμολογητή

Συγκριτική, θεματικά οργανωμένη ανάπτυξη· αποδίδει τα «συναλλάγματα» ως καθημερινές σχέσεις με τους άλλους, την «αρετή προς έτερον» με τις εκφάνσεις της, δηλώνει ρητά το κοινό σημείο και τη διεύρυνση του εύρους των σχέσεων, με παραπομπές και στα δύο κείμενα.

Β3 χαρακτηρισμός προτάσεων εισαγωγής ως Σωστό ή Λάθος 10/10 μονάδες

Τι ζητούσε το φύλλο

Β3. Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό που αντιστοιχεί σε καθεμία από τις παρακάτω περιόδους λόγου και δίπλα σε αυτόν τη λέξη «Σωστό», αν είναι σωστή, ή τη λέξη «Λάθος», αν είναι λανθασμένη.

1. Ο Αριστοτέλης γεννήθηκε στη Μίεζα και πέθανε στη Χαλκίδα.

2. Ο Αριστοτέλης ασκούσε δριμεία κριτική σε όλους τους συναδέλφους του στην Ακαδημία εκτός από τον Πλάτωνα.

3. Για την εκπαίδευση του Αλεξάνδρου ο Αριστοτέλης επιμελήθηκε μια νέα έκδοση των ομηρικών επών.

4. Η γνωριμία του Αριστοτέλη με τον Εύδοξο από την Κνίδο τον επηρέασε θετικά.

5. Για τον Αριστοτέλη η ευδαιμονία είναι στατική κατάσταση και όχι ενέργεια της ψυχής.

Μονάδες 10

Τι απάντησε

1. Λάθος
2. Λάθος
3. Σωστό
4. Σωστό
5. Λάθος

Πώς βαθμολογήθηκε

  1. χαρακτηρισμός της πρότασης 1 (τόπος γέννησης και θανάτου του Αριστοτέλη) ως Σωστό ή Λάθος 2/2
  2. χαρακτηρισμός της πρότασης 2 (στάση του Αριστοτέλη απέναντι στους συναδέλφους του στην Ακαδημία) ως Σωστό ή Λάθος 2/2
  3. χαρακτηρισμός της πρότασης 3 (έκδοση των ομηρικών επών για την εκπαίδευση του Αλεξάνδρου) ως Σωστό ή Λάθος 2/2
  4. χαρακτηρισμός της πρότασης 4 (επίδραση της γνωριμίας με τον Εύδοξο από την Κνίδο) ως Σωστό ή Λάθος 2/2
  5. χαρακτηρισμός της πρότασης 5 (η ευδαιμονία ως στατική κατάσταση ή ως ενέργεια της ψυχής) ως Σωστό ή Λάθος 2/2

Αιτιολόγηση βαθμολογητή

Και οι πέντε χαρακτηρισμοί ορθοί (Λ, Λ, Σ, Σ, Λ), σε συμφωνία και με τις δύο λύσεις αναφοράς.

Β4 εύρεση ετυμολογικά συγγενών λέξεων από κείμενο 10/10 μονάδες

Τι ζητούσε το φύλλο

Β4. Για καθεμία από τις παρακάτω λέξεις να γράψετε μία ετυμολογικά συγγενή από το διδαγμένο κείμενο: ρυπογόνος, ανάθεση, ένδεια, ξέφρενος, διάστρεμμα.

Μονάδες 10

Τι απάντησε

  • ρυπογόνος: γινόμενον (ή γίνεται / γίνονται / γινόμεθα)
  • ανάθεση: νομοθέται (ή νομοθέτου)
  • ένδεια: ἔδει (ή δεῖ)
  • ξέφρενος: σώφρονες
  • διάστρεμμα: ἀναστρέφεσθαι

Πώς βαθμολογήθηκε

  1. εύρεση λέξης του διδαγμένου κειμένου ετυμολογικά συγγενούς προς το «ρυπογόνος» 2/2
  2. εύρεση λέξης του διδαγμένου κειμένου ετυμολογικά συγγενούς προς το «ανάθεση» 2/2
  3. εύρεση λέξης του διδαγμένου κειμένου ετυμολογικά συγγενούς προς το «ένδεια» 2/2
  4. εύρεση λέξης του διδαγμένου κειμένου ετυμολογικά συγγενούς προς το «ξέφρενος» 2/2
  5. εύρεση λέξης του διδαγμένου κειμένου ετυμολογικά συγγενούς προς το «διάστρεμμα» 2/2

Αιτιολόγηση βαθμολογητή

Και οι πέντε λέξεις (γινόμενον, νομοθέται, ἔδει, σώφρονες, ἀναστρέφεσθαι) είναι πραγματικά ομόρριζες και αντλούνται από το διδαγμένο κείμενο.

Θέμα Γ

Γ1 μετάφραση αποσπάσματος ώστε τίς ἂν... ἀφανίζειν 20/20 μονάδες

Τι ζητούσε το φύλλο

Γ1. Να γράψετε στο τετράδιό σας τη μετάφραση του παρακάτω αποσπάσματος: «ὥστε τίς ἂν ... ἀφανίζειν.».

Μονάδες 20

Τι απάντησε

Μετάφραση:
«Ώστε ποιος θα αποτολμούσε, υπό αυτές τις συνθήκες, να επιχειρήσει μια τέτοια πράξη; Μου φαίνεται δε φοβερό το γεγονός ότι εσείς, στους οποίους έχει ανατεθεί από την πόλη ανέκαθεν να φροντίζετε τις ιερές ελιές, ούτε με τιμωρήσατε ποτέ με την κατηγορία ότι καλλιεργώ παράνομα (το έδαφος γύρω τους) ούτε με οδηγήσατε σε δίκη με την κατηγορία ότι εξαφάνισα (κάποια ελιά), ενώ αυτός εδώ, ο οποίος ούτε τυχαίνει να καλλιεργεί κτήμα εκεί κοντά ούτε έχει εκλεγεί επόπτης ούτε έχει την κατάλληλη ηλικία για να γνωρίζει τέτοια ζητήματα, με κατάγγειλε γραπτώς ότι εξαφανίζω ιερή ελιά από το κτήμα.»

Πώς βαθμολογήθηκε

  1. μετάφραση της ρητορικής ερώτησης «ὥστε τίς ἂν ἀπετόλμησε, τούτων οὕτως ἐχόντων, ἐπιχειρῆσαι τοιούτῳ πράγματι;», με απόδοση της δυνητικής οριστικής και της γενικής απόλυτης 4/4
  2. μετάφραση της κύριας πρότασης και της αναφορικής «Δεινὸν δέ μοι δοκεῖ εἶναι ὑμᾶς μέν, οἷς … τῶν μορίων ἐλαῶν ἐπιμελεῖσθαι», με απόδοση του απροσώπου, του παθητικού «προστέτακται» και του εμπρόθετου του ποιητικού αιτίου 5/5
  3. μετάφραση του διπλού «μήθ' … μήθ'»: «μήθ' ὡς ἐπεργαζόμενον πώποτε ζημιῶσαί με μήθ' ὡς ἀφανίσαντα εἰς κίνδυνον καταστῆσαι», με απόδοση της αιτιολογικής χροιάς των μετοχών με «ὡς» 5/5
  4. μετάφραση της αντιθετικής αναφορικής «τοῦτον δ' ὃς οὔτε γεωργῶν ἐγγὺς τυγχάνει οὔτ' ἐπιμελητὴς ᾑρημένος οὔθ' ἡλικίαν ἔχων εἰδέναι περὶ τῶν τοιούτων», με απόδοση της τριπλής άρνησης και του «τυγχάνει» + μετοχή 4/4
  5. μετάφραση της κατακλείδας «ἀπογράψαι με ἐκ τῆς γῆς μορίαν ἀφανίζειν» 2/2

Αιτιολόγηση βαθμολογητή

Πιστή και πλήρης απόδοση: διατηρείται η αντίθεση μὲν–δὲ («εσείς … ενώ αυτός εδώ»), η δυνητική οριστική, η γενική απόλυτη, το απρόσωπο και το ποιητικό αίτιο, η τριπλή άρνηση και το «τυγχάνει» + μετοχή· οι όροι αποδίδονται σύμφωνα με το γλωσσάριο.

Γ2 επιχειρήματα ομιλητή για την αθωότητά του 9/10 μονάδες

Τι ζητούσε το φύλλο

Γ2. Με ποια επιχειρήματα υποστηρίζει ο ομιλητής την αθωότητά του σχετικά με την κοπή της ιερής ελιάς;

Μονάδες 10

ελλιπής τεκμηρίωση

Τι απάντησε

Ο ομιλητής υποστηρίζει την αθωότητά του με τα εξής επιχειρήματα:

  1. Επιχείρημα από το παρελθόν και το πολίτευμα (Ιστορικό επιχείρημα):
    Αναρωτιέται αν θα ήταν προτιμότερο γι' αυτόν να παρανομήσει τώρα, επί δημοκρατίας, ή παλαιότερα, επί του καθεστώτος των Τριάκοντα Τυράννων, όταν η ανομία ήταν ευκολότερη και ο καθένας μπορούσε να αδικήσει χωρίς συνέπειες. Τονίζει ότι ούτε κατά τη διάρκεια εκείνης της περιόδου διέπραξε κανένα αδίκημα, άρα δεν θα είχε λόγο να το πράξει τώρα υπό το αυστηρό δημοκρατικό πολίτευμα.

  2. Επιχείρημα από τη χωροταξία και τις συνθήκες του κτήματος (Φυσικά δεδομένα):
    Εξηγεί ότι η προσπάθεια εξαφάνισης της ιεράς ελιάς (μορίας) θα ήταν πράξη παράλογη και αυτοκαταστροφική («ἐμαυτῷ κακονούστατος»), καθώς οι συνθήκες στο συγκεκριμένο σημείο καθιστούν αδύνατη την κρυφή δράση:

    • Στο κτήμα δεν υπάρχει κανένα άλλο δέντρο, παρά μόνο ο σηκός μιας μοναδικής ελιάς, οπότε οποιαδήποτε αλλαγή θα γινόταν αμέσως αντιληπτή.
    • Ο χώρος περιβάλλεται κυκλικά από δρόμο («κυκλόθεν δὲ ὁδὸς περιέχει»).
    • Υπάρχουν γείτονες που κατοικούν και από τις δύο πλευρές («ἀμφοτέρωθεν δὲ γείτονες περιοικοῦσιν»).
    • Το μέρος είναι αφύλακτο/ανοιχτό και ορατό από παντού («ἄερκτον δὲ καὶ πανταχόθεν κάτοπτόν ἐστιν»).

  3. Επιχείρημα από τη στάση των επίσημων αρχών έναντι του κατηγόρου:
    Επισημαίνει την αντίφαση ανάμεσα στους επίσημους επόπτες της πόλης και τον κατήγορο. Οι ίδιοι οι δικαστές/επόπτες, που έχουν την επίσημη ευθύνη για τις ιερέες ελιές, δεν τον τιμώρησαν ποτέ για παράνομη καλλιέργεια ούτε τον κατηγόρησαν για καταστροφή. Αντίθετα, ο κατήγορος είναι ένας άνθρωπος άσχετος με την περιοχή (δεν καλλιεργεί εκεί κοντά), δεν είναι εκλεγμένος επόπτης και δεν έχει καν την ηλικία ή την εμπειρία να γνωρίζει τέτοια θέματα.

Πώς βαθμολογήθηκε

  1. παρουσίαση του επιχειρήματος από τις πολιτικές συνθήκες: το αδίκημα θα ήταν ευκολότερο επί των Τριάκοντα παρά επί δημοκρατίας, και ούτε τότε αποδείχθηκε ένοχος για κάτι τέτοιο 2/2
  2. παρουσίαση του επιχειρήματος από το προσωπικό συμφέρον: μόνο ο χειρότερος εχθρός του εαυτού του θα το επιχειρούσε τη στιγμή που η βουλή επιτηρεί 1/2
  3. παρουσίαση του τοπογραφικού επιχειρήματος: η θέση και η μορφή του χωρίου (απουσία άλλων δέντρων, δρόμος γύρω, γείτονες, αφύλακτο και καταφανές) καθιστούσαν αδύνατη τη λαθραία πράξη 3/3
  4. παρουσίαση του επιχειρήματος από το ιστορικό του: οι ίδιοι οι αρμόδιοι ουδέποτε τον τιμώρησαν ούτε τον παρέπεμψαν για παρόμοια πράξη 2/2
  5. παρουσίαση του επιχειρήματος της αναξιοπιστίας του κατηγόρου (καμία σχέση με τον χώρο, καμία αρμοδιότητα, ακατάλληλη ηλικία για τέτοια γνώση) 1/1

Αιτιολόγηση βαθμολογητή

Τα επιχειρήματα διατυπώνονται ως συλλογισμοί υπεράσπισης με παραπομπές. Στο επιχείρημα του προσωπικού συμφέροντος αποδίδει μόνο το «ἐμαυτῷ κακονούστατος» ως αυτοκαταστροφικότητα, χωρίς τη μνεία της αυστηρής επιτήρησης από τη βουλή («ὑμῶν οὕτως ἐπιμελουμένων»)· γι' αυτό οι μισές μονάδες του σκέλους.

Γ3.α μεταφορά κλιτών τύπων στον άλλο αριθμό 6/6 μονάδες

Τι ζητούσε το φύλλο · ολόκληρο το Γ3

Γ3.α. «τοῦτον δ' ὃς οὔτε ... ᾑρημένος»: να μεταφέρετε τους κλιτούς τύπους στον άλλο αριθμό. (μονάδες 6)

Γ3.β. διαβεβλημένος: να γραφεί το β' ενικό πρόσωπο της προστακτικής παθητικού αορίστου.

ἀφανίζειν: να γραφεί το απαρέμφατο του μέλλοντα.

φησιν: να γραφεί στο ίδιο πρόσωπο και αριθμό της ευκτικής ενεστώτα.

περιοικοῦσι: να γραφεί στο ίδιο πρόσωπο και αριθμό της οριστικής παρατατικού. (μονάδες 4)

Μονάδες 10

Τι απάντησε

  • τοῦτον τούτους
  • ὃς οἳ
  • γεωργῶν γεωργοῦντες
  • τυγχάνει τυγχάνουσι(ν)
  • ἐπιμελητὴς ἐπιμεληταὶ
  • ᾑρημένος ᾑρημένοι

Πώς βαθμολογήθηκε

  1. μεταφορά της δεικτικής αντωνυμίας «τοῦτον» και της αναφορικής «ὅς» στον άλλο αριθμό (1 μονάδα ανά ορθό τύπο) 2/2
  2. μεταφορά της μετοχής «γεωργῶν» και του ρήματος «τυγχάνει» στον άλλο αριθμό (1 μονάδα ανά ορθό τύπο) 2/2
  3. μεταφορά του ουσιαστικού «ἐπιμελητής» και της μετοχής «ᾑρημένος» στον άλλο αριθμό (1 μονάδα ανά ορθό τύπο) 2/2

Αιτιολόγηση βαθμολογητή

Και οι έξι κλιτοί τύποι (τούτους, οἵ, γεωργοῦντες, τυγχάνουσι, ἐπιμεληταί, ᾑρημένοι) ορθοί, με διατήρηση πτώσης, γένους, χρόνου και φωνής.

Γ3.β εγκλιτικοί-ρηματικοί τύποι λέξεων 4/4 μονάδες

Τι ζητούσε το φύλλο · ολόκληρο το Γ3

Γ3.α. «τοῦτον δ' ὃς οὔτε ... ᾑρημένος»: να μεταφέρετε τους κλιτούς τύπους στον άλλο αριθμό. (μονάδες 6)

Γ3.β. διαβεβλημένος: να γραφεί το β' ενικό πρόσωπο της προστακτικής παθητικού αορίστου.

ἀφανίζειν: να γραφεί το απαρέμφατο του μέλλοντα.

φησιν: να γραφεί στο ίδιο πρόσωπο και αριθμό της ευκτικής ενεστώτα.

περιοικοῦσι: να γραφεί στο ίδιο πρόσωπο και αριθμό της οριστικής παρατατικού. (μονάδες 4)

Μονάδες 10

Τι απάντησε

  • διαβεβλημένος διαβλήθητι
  • ἀφανίζειν ἀφανιεῖν (ή ἀφανίσειν)
  • φησιν φαίη
  • περιοικοῦσι περιῴκουν

Πώς βαθμολογήθηκε

  1. σχηματισμός του β΄ ενικού προσώπου της προστακτικής παθητικού αορίστου από το «διαβεβλημένος» 1/1
  2. σχηματισμός του απαρεμφάτου μέλλοντα από το «ἀφανίζειν» 1/1
  3. σχηματισμός του ίδιου προσώπου και αριθμού της ευκτικής ενεστώτα από το «φησίν» 1/1
  4. σχηματισμός του ίδιου προσώπου και αριθμού της οριστικής παρατατικού από το «περιοικοῦσι» 1/1

Αιτιολόγηση βαθμολογητή

διαβλήθητι, ἀφανιεῖν, φαίη, περιῴκουν: όλοι ορθοί· ο αττικός μέλλοντας «ἀφανιεῖν» δίνεται ως κύρια απάντηση (ο ασυναίρετος τύπος αναφέρεται μόνο ως εναλλακτικός).

Γ4.α συντακτικός χαρακτηρισμός όρων με έντονα γράμματα 2/6 μονάδες

Τι ζητούσε το φύλλο · ολόκληρο το Γ4

Γ4.α. Να χαρακτηρίσετε συντακτικά τους όρους που εμφανίζονται στο αδίδακτο με έντονα γράμματα: οὔσης, ἀδικεῖν, ἐμαυτῷ, ἐλαῶν, ὡς ἀφανίσαντα, ἐπιμελητὴς. (μονάδες 6)

Γ4.β. «Πῶς δ' ἄν, εἰ μὴ πάντων ἀνθρώπων ἐμαυτῷ κακονούστατος ἦν, ὑμῶν οὕτως ἐπιμελουμένων ἐκ τούτου τὴν μορίαν ἀφανίζειν ἐπεχείρησα τοῦ χωρίου»: να αναγνωρίσετε το είδος του υποθετικού λόγου και να τον μετατρέψετε στο προσδοκώμενο. (μονάδες 4)

Μονάδες 10

εννοιολογικό

Τι απάντησε

  • οὔσης: Επιρρηματική χρονική (ή εναντιωματική) μετοχή, γενική απόλυτη, που λειτουργεί ως επιρρηματικός προσδιορισμός του χρόνου (ή της εναντίωσης) στο «παρανομεῖν» (συνημμένη στο «δημοκρατίας»).
  • ἀδικεῖν: Ειδικό απαρέμφατο, που λειτουργεί ως υποκείμενο στο απρόσωπο ρήμα «ἐξῆν».
  • ἐμαυτῷ: Δοτική προσωπική (ή δοτική της αναφοράς / αντικειμενική) στο επίθετο «κακονούστατος».
  • ἐλαῶν: Γενική επεξηγηματική (ή προσδιορισμός της ύλης/ιδιότητας) στο «τῶν μορίων».
  • ὡς ἀφανίσαντα: Κατηγορηματική μετοχή, συνημμένη στο εννοούμενο αντικείμενο «με» του απαρεμφάτου «καταστῆσαι». Εισάγεται με το «ὡς» διότι εκφράζει την υποκειμενική δικαιολογία/κατηγορία των αρχών.
  • ἐπιμελητὴς: Κατηγορούμενο στο εννοούμενο υποκείμενο «οὗτος» της κατηγορηματικής (ή επιθετικής) μετοχής «ᾑρημένος».

Πώς βαθμολογήθηκε

  1. συντακτικός χαρακτηρισμός των «οὔσης» και «ἀδικεῖν»: είδος μετοχής/απαρεμφάτου, υποκείμενο και συντακτική λειτουργία (1 μονάδα ανά ορθό όρο) 1/2
  2. συντακτικός χαρακτηρισμός των «ἐμαυτῷ» και «ἐλαῶν»: είδος πτωτικού προσδιορισμού/αντικειμένου και όρος από τον οποίο εξαρτώνται (1 μονάδα ανά ορθό όρο) 0/2
  3. συντακτικός χαρακτηρισμός των «ὡς ἀφανίσαντα» και «ἐπιμελητής»: είδος αιτιολογικής μετοχής και κατηγορουμένου, με τον όρο αναφοράς τους (1 μονάδα ανά ορθό όρο) 1/2

Αιτιολόγηση βαθμολογητή

Ορθά μόνο τα «οὔσης» (γενική απόλυτη χρονική στο «παρανομεῖν», παρά την αντιφατική προσθήκη «συνημμένη στο δημοκρατίας») και «ἐπιμελητὴς» ως κατηγορούμενο από τη μετοχή «ᾑρημένος» (λάθος όμως το εννοούμενο «οὗτος» αντί του «ὅς»). Λάθος: «ἀδικεῖν» ειδικό αντί τελικό, «ἐμαυτῷ» με πρωτεύοντα χαρακτηρισμό «δοτική προσωπική», «ἐλαῶν» ως γενική επεξηγηματική αντί για αντικείμενο του «ἐπιμελεῖσθαι», «ὡς ἀφανίσαντα» ως κατηγορηματική αντί για αιτιολογική μετοχή.

Γ4.β αναγνώριση υποθετικού λόγου και μετατροπή σε προσδοκώμενο 4/4 μονάδες

Τι ζητούσε το φύλλο · ολόκληρο το Γ4

Γ4.α. Να χαρακτηρίσετε συντακτικά τους όρους που εμφανίζονται στο αδίδακτο με έντονα γράμματα: οὔσης, ἀδικεῖν, ἐμαυτῷ, ἐλαῶν, ὡς ἀφανίσαντα, ἐπιμελητὴς. (μονάδες 6)

Γ4.β. «Πῶς δ' ἄν, εἰ μὴ πάντων ἀνθρώπων ἐμαυτῷ κακονούστατος ἦν, ὑμῶν οὕτως ἐπιμελουμένων ἐκ τούτου τὴν μορίαν ἀφανίζειν ἐπεχείρησα τοῦ χωρίου»: να αναγνωρίσετε το είδος του υποθετικού λόγου και να τον μετατρέψετε στο προσδοκώμενο. (μονάδες 4)

Μονάδες 10

Τι απάντησε

  • Αναγνώριση του υποθετικού λόγου:

    • Υπόθεση: «εἰ μὴ ... ἦν» (εἰ + οριστική ιστορικού χρόνου [παρατατικός]).
    • Απόδοση: «[ἂν] ... ἐπεχείρησα» (ἂν + οριστική ιστορικού χρόνου [αόριστος]).
    • Είδος: Δηλώνει το αντίθετο του πραγματικού (η υπόθεση αναφέρεται στο παρόν/γενική κατάσταση και η απόδοση στο παρελθόν).

  • Μετατροπή στο προσδοκώμενο: Για να δηλώνει το προσδοκώμενο, ο υποθετικός λόγος πρέπει να έχει:

    • Υπόθεση: ἐὰν / ἂν / ἢν + Υποτακτική.
    • Απόδοση: Οριστική Μέλλοντος (ή άλλη ισοδύναμη έκφραση).
    • Μετατροπή:
      • Υπόθεση: ἐὰν μὴ πάντων ἀνθρώπων ἐμαυτῷ κακονούστατος ὦ
      • Απόδοση: πῶς (δ') ἐπιχειρήσω (ή οὐκ ἐπιχειρήσω / ἐπιχειρήσω).

Πώς βαθμολογήθηκε

  1. αναγνώριση της υπόθεσης και της απόδοσης με τις εγκλίσεις τους και δήλωση του είδους του υποθετικού λόγου 2/2
  2. μετατροπή στο προσδοκώμενο, με τον κατάλληλο υποθετικό σύνδεσμο και έγκλιση στην υπόθεση και τον αντίστοιχο χρόνο στην απόδοση 2/2

Αιτιολόγηση βαθμολογητή

Παραθέτει υπόθεση («εἰ μὴ … ἦν», οριστική ιστορικού χρόνου) και απόδοση («ἂν … ἐπεχείρησα», δυνητική οριστική) με το είδος (αντίθετο του πραγματικού). Η μετατροπή «ἐὰν μὴ … ὦ» + οριστική μέλλοντα «ἐπιχειρήσω» είναι ορθή, με διατήρηση της άρνησης «μή».