panellele.gr

Πανελλαδικές 2026 → Αρχαία Ελληνικά → Claude Haiku 4.5

Claude Haiku 4.5 · Αρχαία Ελληνικά

Anthropic · κυκλοφορία Οκτώβριος 2025 · εξέταση 3 Ιουνίου 2026 · 13 υποερωτήματα

13,266,0 / 100

Έχασε μονάδες σε 10 από τα 13 υποερωτήματα. Αυτά είναι ήδη ανοιχτά παρακάτω· κάθε άλλη γραμμή ανοίγει με κλικ στην απάντηση και στα σκέλη της.

Το υλικό που συνόδευε ολόκληρο το φύλλο — κοινό για κάθε υποερώτημα, γι' αυτό στέκει εδώ μία φορά αντί να επαναλαμβάνεται παρακάτω.

Υπόμνημα συμβολισμού

Υπόμνημα συμβολισμού

Πριν από τα θέματα, πώς διαβάζονται τα σύμβολα αυτού του φύλλου. Δεν περιέχει καμία πληροφορία για τη λύση.

  • Το κείμενο είναι μεταγραφή του έντυπου φύλλου θεμάτων. Όπου το πρωτότυπο είχε στοίχιση, πλαίσια ή έμφαση, εδώ υπάρχει markdown ή HTML: <br> σημαίνει αλλαγή γραμμής, <u>…</u> υπογράμμιση, <sup>…</sup> εκθέτη, <sub>…</sub> δείκτη. Είναι μορφοποίηση, δεν είναι μέρος της εκφώνησης.
  • Οι δείκτες γράφονται άλλοτε με Unicode (Ε₁), άλλοτε με HTML (ΜΑ), άλλοτε με κάτω παύλα (V_ισ.). Και οι τρεις μορφές σημαίνουν το ίδιο πράγμα: δείκτης.
Η κεφαλίδα του φύλλου

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΓΕΝΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΤΕΤΑΡΤΗ 3 ΙΟΥΝΙΟΥ 2026 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5)

Α. ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ

Α. ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ

Ἀριστοτέλης, Ἠθικὰ Νικομάχεια, Β 1.5-8, 1103b2-25

Μαρτυρεῖ δὲ καὶ τὸ γινόμενον ἐν ταῖς πόλεσιν· οἱ γὰρ νομοθέται τοὺς πολίτας ἐθίζοντες ποιοῦσιν ἀγαθούς, καὶ τὸ μὲν βούλημα παντὸς νομοθέτου τοῦτ' ἐστίν, ὅσοι δὲ μὴ εὖ αὐτὸ ποιοῦσιν ἁμαρτάνουσιν, καὶ διαφέρει τούτῳ πολιτεία πολιτείας ἀγαθὴ φαύλης. Ἔτι ἐκ τῶν αὐτῶν καὶ διὰ τῶν αὐτῶν καὶ γίνεται πᾶσα ἀρετὴ καὶ φθείρεται, ὁμοίως δὲ καὶ τέχνη· ἐκ γὰρ τοῦ κιθαρίζειν καὶ οἱ ἀγαθοὶ καὶ κακοὶ γίνονται κιθαρισταί. Ἀνάλογον δὲ καὶ οἰκοδόμοι καὶ οἱ λοιποὶ πάντες· ἐκ μὲν γὰρ τοῦ εὖ οἰκοδομεῖν ἀγαθοὶ οἰκοδόμοι ἔσονται, ἐκ δὲ τοῦ κακῶς κακοί. Εἰ γὰρ μὴ οὕτως εἶχεν, οὐδὲν ἂν ἔδει τοῦ διδάξοντος, ἀλλὰ πάντες ἂν ἐγίνοντο ἀγαθοὶ ἢ κακοί.

Οὕτω δὴ καὶ ἐπί τῶν ἀρετῶν ἔχει· πράττοντες γὰρ τὰ ἐν τοῖς συναλλάγμασι τοῖς πρὸς τοὺς ἀνθρώπους γινόμεθα οἳ μὲν δίκαιοι οἳ δὲ ἄδικοι, πράττοντες δὲ τὰ ἐν τοῖς δεινοῖς καὶ ἐθιζόμενοι φοβεῖσθαι ἢ θαρρεῖν οἳ μὲν ἀνδρεῖοι οἳ δὲ δειλοί. Ὁμοίως δὲ καὶ τὰ περὶ τὰς ἐπιθυμίας ἔχει καὶ τὰ περὶ τὰς ὀργάς· οἳ μὲν γὰρ σώφρονες καὶ πρᾶοι γίνονται, οἳ δ' ἀκόλαστοι καὶ ὀργίλοι, οἳ μὲν ἐκ τοῦ οὑτωσὶ ἐν αὐτοῖς ἀναστρέφεσθαι, οἳ δὲ ἐκ τοῦ οὑτωσί. Καὶ ἑνὶ δὴ λόγῳ ἐκ τῶν ὁμοίων ἐνεργειῶν αἱ ἕξεις γίνονται. Διὸ δεῖ τὰς ἐνεργείας ποιὰς ἀποδιδόναι· κατὰ γὰρ τὰς τούτων διαφορὰς ἀκολουθοῦσιν αἱ ἕξεις. Οὐ μικρὸν οὖν διαφέρει τὸ οὕτως ἢ οὕτως εὐθὺς ἐκ νέων ἐθίζεσθαι, ἀλλὰ πάμπολυ, μᾶλλον δὲ τὸ πᾶν.

Γ. ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ

Γ. ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ

Λυσίας, Περὶ τοῦ Σηκοῦ Ἀπολογία, 7.27-29

(εκδ. T. Thalheim, Lysiae Orationes, Bibliotheca Teubneriana, Λειψία 1913)

Οι μορίαι ήταν ιερά ελαιόδεντρα, συνήθως οριοθετημένα μέσα σε περίβολο (σηκόν). Οποιαδήποτε ανθρώπινη επέμβαση απαγορευόταν, ενώ ενδεχόμενη παράνομη δραστηριότητα (καλλιέργεια, μάζεμα καρπών, κλάδεμα) επέσυρε βαριές ποινές. Ο ομιλητής του λόγου του Λυσία «Περὶ τοῦ Σηκοῦ Ἀπολογία» υπερασπίζεται τον εαυτό του από την κατηγορία ότι έκοψε ένα τέτοιο ελαιόδεντρο. Στο συγκεκριμένο απόσπασμα καταδεικνύει γιατί δεν θα μπορούσε να είχε διαπράξει το αδίκημα, για το οποίο κατηγορείται.

Πότερον δέ μοι κρεῖττον ἦν, ὦ βουλή, δημοκρατίας οὔσης παρανομεῖν ἢ ἐπὶ τῶν τριάκοντα; καὶ οὐ λέγω ὡς τότε δυνάμενος ἢ ὡς νῦν διαβεβλημένος, ἀλλὰ τῷ βουλομένῳ τότε μᾶλλον ἐξῆν ἀδικεῖν ἢ νυνί. ἐγὼ τοίνυν οὐδ' ἐν ἐκείνῳ τῷ χρόνῳ οὔτε τοιοῦτον οὔτε ἄλλο οὐδὲν κακὸν ποιήσας φανήσομαι. Πῶς δ' ἄν, εἰ μὴ πάντων ἀνθρώπων ἐμαυτῷ κακονούστατος ἦν, ὑμῶν οὕτως ἐπιμελουμένων ἐκ τούτου τὴν μορίαν ἀφανίζειν ἐπεχείρησα τοῦ χωρίου, ἐν ᾧ δένδρον μὲν οὐδὲ ἕν ἐστι, μιᾶς δὲ ἐλάας σηκός, ὡς οὗτός φησιν, ἦν, κυκλόθεν δὲ ὁδὸς περιέχει, ἀμφοτέρωθεν δὲ γείτονες περιοικοῦσιν, ἄερκτον δὲ καὶ πανταχόθεν κάτοπτόν ἐστιν; ὥστε τίς ἂν ἀπετόλμησε, τούτων οὕτως ἐχόντων, ἐπιχειρῆσαι τοιούτῳ πράγματι; Δεινὸν δέ μοι δοκεῖ εἶναι ὑμᾶς μέν, οἷς ὑπὸ τῆς πόλεως τὸν ἅπαντα χρόνον προστέτακται τῶν μορίων ἐλαῶν ἐπιμελεῖσθαι, μήθ' ὡς ἐπεργαζόμενον πώποτε ζημιῶσαί <με> μήθ' ὡς ἀφανίσαντα εἰς κίνδυνον καταστῆσαι, τοῦτον δ' ὃς οὔτε γεωργῶν ἐγγὺς τυγχάνει οὔτ' ἐπιμελητὴς ᾑρημένος οὔθ' ἡλικίαν ἔχων εἰδέναι περὶ τῶν τοιούτων, ἀπογράψαι με ἐκ τῆς γῆς μορίαν ἀφανίζειν.

ἄερκτος: αφύλακτος ἐπεργάζομαι: εργάζομαι παράνομα ἀπογράφω: καταγγέλλω, υποβάλλω γραπτή καταγγελία

Θέμα Α

Α1.α χαρακτηρισμός περιόδων ως Σωστό ή Λάθος 4/4 μονάδες

Τι ζητούσε το φύλλο · ολόκληρο το Α1

Α1.α. Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό που αντιστοιχεί σε καθεμία από τις παρακάτω περιόδους λόγου και δίπλα σε αυτόν τη λέξη «Σωστό», αν είναι σωστή, ή τη λέξη «Λάθος», αν είναι λανθασμένη. Δεν απαιτείται αναφορά σε χωρία του κειμένου.

1. Το κριτήριο που διαφοροποιεί μια «αγαθή πολιτεία» από μια «φαύλη» είναι ο βαθμός επιτυχίας των νομοθετών στην καθοδήγηση των πολιτών σε καλές «έξεις».

2. Ο Αριστοτέλης με την αναφορά του στους κιθαριστές και στους οικοδόμους δείχνει ότι οι άνθρωποι έχουν από τη φύση ταλέντο στις «τέχνες», στα τεχνικά δημιουργήματα.

(μονάδες 4)

Α1.β. i) «ἐν αὐτοῖς ἀναστρέφεσθαι»: Σε ποιες λέξεις-φράσεις του αρχαίου κειμένου αναφέρεται η αντωνυμία «αὐτοῖς»;

(μονάδες 4)

ii) «κατὰ γὰρ τὰς τούτων διαφορὰς»: Σε ποια λέξη του αρχαίου κειμένου αναφέρεται η αντωνυμία «τούτων»;

(μονάδες 2)

Μονάδες 10

Τι απάντησε

  1. Σωστό — Ο Αριστοτέλης στο κείμενο δηλώνει ότι το βούλημα κάθε νομοθέτη είναι να κάνει τους πολίτες αγαθούς μέσω της εθίσεως, και ότι διαφέρει μια πολιτεία από άλλη ακριβώς σε αυτό το κριτήριο (καλή ή φαύλη).

  2. Λάθος — Ο Αριστοτέλης δεν δείχνει ότι οι άνθρωποι έχουν φυσικό ταλέντο στις τέχνες. Αντιθέτως, υποστηρίζει ότι οι καλοί και κακοί κιθαριστές, οικοδόμοι κ.λπ. γίνονται τέτοιοι μέσω της άσκησης και της εθίσεως, όχι από τη φύση. Αυτό φαίνεται από τη φράση «εἰ γὰρ μὴ οὕτως εἶχεν, οὐδὲν ἂν ἔδει τοῦ διδάξοντος» — αν ήταν φυσικό, δεν θα χρειαζόταν δάσκαλος.

Πώς βαθμολογήθηκε

  1. χαρακτηρισμός της περιόδου 1 (κριτήριο διάκρισης «αγαθής» από «φαύλη» πολιτεία) ως Σωστό ή Λάθος 2/2
  2. χαρακτηρισμός της περιόδου 2 (τι δείχνει η αναφορά σε κιθαριστές και οικοδόμους ως προς τη φύση) ως Σωστό ή Λάθος 2/2

Αιτιολόγηση βαθμολογητή

Και οι δύο χαρακτηρισμοί (1=Σωστό, 2=Λάθος) συμφωνούν με αμφότερες τις λύσεις αναφοράς. Η προαιρετική αιτιολόγηση δεν πριμοδοτείται ούτε ζημιώνει.

Α1.β.i αναφορά αντωνυμίας αὐτοῖς σε λέξεις-φράσεις 4/4 μονάδες

Τι ζητούσε το φύλλο · ολόκληρο το Α1

Α1.α. Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό που αντιστοιχεί σε καθεμία από τις παρακάτω περιόδους λόγου και δίπλα σε αυτόν τη λέξη «Σωστό», αν είναι σωστή, ή τη λέξη «Λάθος», αν είναι λανθασμένη. Δεν απαιτείται αναφορά σε χωρία του κειμένου.

1. Το κριτήριο που διαφοροποιεί μια «αγαθή πολιτεία» από μια «φαύλη» είναι ο βαθμός επιτυχίας των νομοθετών στην καθοδήγηση των πολιτών σε καλές «έξεις».

2. Ο Αριστοτέλης με την αναφορά του στους κιθαριστές και στους οικοδόμους δείχνει ότι οι άνθρωποι έχουν από τη φύση ταλέντο στις «τέχνες», στα τεχνικά δημιουργήματα.

(μονάδες 4)

Α1.β. i) «ἐν αὐτοῖς ἀναστρέφεσθαι»: Σε ποιες λέξεις-φράσεις του αρχαίου κειμένου αναφέρεται η αντωνυμία «αὐτοῖς»;

(μονάδες 4)

ii) «κατὰ γὰρ τὰς τούτων διαφορὰς»: Σε ποια λέξη του αρχαίου κειμένου αναφέρεται η αντωνυμία «τούτων»;

(μονάδες 2)

Μονάδες 10

Τι απάντησε

Η αντωνυμία «αὐτοῖς» αναφέρεται στις λέξεις-φράσεις «τὰς ἐπιθυμίας» και «τὰς ὀργάς», δηλαδή στις επιθυμίες και τις οργές. Ο ομιλητής λέει ότι οι άνθρωποι γίνονται σώφρονες ή ακόλαστοι, πρᾶοι ή ὀργίλοι ανάλογα με το πώς συμπεριφέρονται μέσα σε αυτές τις καταστάσεις.

Πώς βαθμολογήθηκε

  1. εντοπισμός των δύο εμπρόθετων φράσεων της ΙΔΙΑΣ περιόδου με την αντωνυμία («τὰ περὶ τὰς ἐπιθυμίας», «τὰ περὶ τὰς ὀργάς») — 2 μονάδες ανά φράση 4/4

Αιτιολόγηση βαθμολογητή

Έδωσε τις δύο φράσεις της ίδιας περιόδου με την αντωνυμία. Πλήρεις μονάδες κατά τη διορθωμένη ρουμπρίκα.

Α1.β.ii αναφορά αντωνυμίας τούτων σε λέξη 2/2 μονάδες

Τι ζητούσε το φύλλο · ολόκληρο το Α1

Α1.α. Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό που αντιστοιχεί σε καθεμία από τις παρακάτω περιόδους λόγου και δίπλα σε αυτόν τη λέξη «Σωστό», αν είναι σωστή, ή τη λέξη «Λάθος», αν είναι λανθασμένη. Δεν απαιτείται αναφορά σε χωρία του κειμένου.

1. Το κριτήριο που διαφοροποιεί μια «αγαθή πολιτεία» από μια «φαύλη» είναι ο βαθμός επιτυχίας των νομοθετών στην καθοδήγηση των πολιτών σε καλές «έξεις».

2. Ο Αριστοτέλης με την αναφορά του στους κιθαριστές και στους οικοδόμους δείχνει ότι οι άνθρωποι έχουν από τη φύση ταλέντο στις «τέχνες», στα τεχνικά δημιουργήματα.

(μονάδες 4)

Α1.β. i) «ἐν αὐτοῖς ἀναστρέφεσθαι»: Σε ποιες λέξεις-φράσεις του αρχαίου κειμένου αναφέρεται η αντωνυμία «αὐτοῖς»;

(μονάδες 4)

ii) «κατὰ γὰρ τὰς τούτων διαφορὰς»: Σε ποια λέξη του αρχαίου κειμένου αναφέρεται η αντωνυμία «τούτων»;

(μονάδες 2)

Μονάδες 10

Τι απάντησε

Η αντωνυμία «τούτων» αναφέρεται στη λέξη «ἐνεργειῶν» (ενεργειών). Ο Αριστοτέλης λέει ότι κατά τις διαφορές των ενεργειών ακολουθούν και οι διαφορές των ἕξεων (εξεων/χαρακτηριστικών).

Πώς βαθμολογήθηκε

  1. εντοπισμός της λέξης του αρχαίου κειμένου στην οποία αναφέρεται η δεικτική αντωνυμία «τούτων» 1/1
  2. παράθεση της λέξης αυτούσιας από το κείμενο, χωρίς σύγχυση με τους γειτονικούς όρους της ίδιας περιόδου 1/1

Αιτιολόγηση βαθμολογητή

«ἐνεργειῶν» — ορθός εντοπισμός («τὰς ἐνεργείας» των λύσεων), σε άλλη πτώση που όμως γίνεται δεκτή κατά τη ρουμπρίκα. Καμία σύγχυση με το γειτονικό «ἕξεις».

Β1 πώς γεννιούνται-φθείρονται τέχνες-αρετές και ρόλος δασκάλου 8/10 μονάδες

Τι ζητούσε το φύλλο

Β1. «Μαρτυρεῖ δὲ ... ἀγαθοὶ ἢ κακοί»: Πώς γεννιούνται και φθείρονται οι τέχνες και οι αρετές (μονάδες 7) και ποια είναι η συμβολή του δασκάλου σε αυτή τη διαδικασία; (μονάδες 3)

Μονάδες 10

ελλιπής τεκμηρίωση

Τι απάντησε

Πώς γεννιούνται και φθείρονται οι τέχνες και οι αρετές:

Σύμφωνα με το κείμενο, οι τέχνες και οι αρετές γεννιούνται και φθείρονται από τα ίδια και διά των ίδιων. Ο Αριστοτέλης δίνει συγκεκριμένα παραδείγματα: οι καλοί και κακοί κιθαριστές γίνονται τέτοιοι από το κιθάρισμα, και ομοίως οι καλοί και κακοί οικοδόμοι από το οικοδομείν. Δηλαδή, η άσκηση και η επανάληψη της ίδιας δραστηριότητας είναι αυτή που δημιουργεί ή καταστρέφει την αρετή ή την τέχνη. Αν δεν ήταν έτσι, δεν θα υπήρχε ανάγκη για δάσκαλο, αλλά όλοι θα ήταν αγαθοί ή κακοί εξ αρχής.

Η συμβολή του δασκάλου:

Ο δάσκαλος έχει κρίσιμο ρόλο στη διαδικασία αυτή. Η ύπαρξη του δασκάλου αποδεικνύει ότι η αρετή και η τέχνη δεν είναι φυσικές, αλλά αποκτώνται. Ο δάσκαλος καθοδηγεί τον μαθητή να ασκηθεί σωστά, να εθιστεί σε καλές πράξεις, ώστε να αποκτήσει τις σωστές ἕξεις. Χωρίς τη διδασκαλία και την καθοδήγηση, οι άνθρωποι δεν θα μπορούσαν να αποκτήσουν αρετή.

Πώς βαθμολογήθηκε

  1. διατύπωση της βασικής αρχής ότι κάθε αρετή —και ομοίως κάθε τέχνη— γεννιέται και φθείρεται από τα ίδια αίτια και με τα ίδια μέσα, δηλαδή από την αντίστοιχη πράξη/ενέργεια 3/3
  2. αξιοποίηση του αναλογικού συλλογισμού με τα παραδείγματα των κιθαριστών και των οικοδόμων, όπου η ποιότητα της άσκησης καθορίζει την ποιότητα του αποτελέσματος 1/2
  3. μεταφορά του συμπεράσματος από τις τέχνες στις ηθικές αρετές, με αναφορά στο αντιθετικό ζεύγος γένεσις–φθορά 1/2
  4. αξιοποίηση της υποθετικής περιόδου «εἰ γὰρ μὴ οὕτως εἶχεν … ἀγαθοὶ ἢ κακοί» ως εις άτοπον απαγωγής 1/1
  5. διατύπωση της συμβολής του δασκάλου ως αναγκαίου παράγοντα, που τεκμηριώνει ότι οι αρετές είναι επίκτητες και όχι έμφυτες 2/2

Αιτιολόγηση βαθμολογητή

Η βασική αρχή («ἐκ τῶν αὐτῶν καὶ διὰ τῶν αὐτῶν») διατυπώνεται πλήρως και η συμβολή του δασκάλου αναπτύσσεται σωστά ως απόδειξη του επίκτητου χαρακτήρα. Στα παραδείγματα λείπει η ποιοτική παράμετρος εὖ/κακῶς που είναι το κέντρο του αναλογικού συλλογισμού (γράφει μόνο «από το κιθάρισμα»). Η μεταφορά στις ηθικές αρετές μένει στο «δημιουργεί ή καταστρέφει» χωρίς ανάπτυξη του αντιθετικού ζεύγους γένεσις–φθορά.

Β2 σύγκριση συμπεριφοράς ατόμου στα πεδία πράξης 6/10 μονάδες

Τι ζητούσε το φύλλο

Β2.

ΠΑΡΑΛΛΗΛΟ ΚΕΙΜΕΝΟ

Το κείμενο που ακολουθεί είναι απόσπασμα από την ομιλία του καθηγητή Μιχάλη Σταθόπουλου, μέλους της Ακαδημίας Αθηνών, η οποία δημοσιεύθηκε στο διαδίκτυο (www.constitutionalism.gr) και αφορά τον ρόλο της δικαιοσύνης.

Στη δικαιοσύνη λοιπόν εμπεριέχεται ο φιλάλληλος και κοινωνικός χαρακτήρας και σ' αυτό έγκειται η αξία της και στον πέρα από το δίκαιο χώρο. Είναι η δικαιοσύνη ως επιείκεια. […] Η δικαιοσύνη και η επιείκεια και στον πέραν του δικαίου χώρο είναι η «αρετή προς έτερον». Απαιτεί τη θεώρηση και της οπτικής του άλλου, όχι αναγκαίως για να τη δεχθούμε, αλλά για να την κατανοήσουμε. Και η θεώρηση αυτή σημαίνει, βέβαια, περαιτέρω και στήριξη του άλλου, όταν χρειάζεται, σημαίνει αυτό που επιτάσσει η διάταξη του Συντάγματός μας, όταν αξιώνει από όλους τους πολίτες την εκπλήρωση του χρέους της κοινωνικής αλληλεγγύης. Η δίκαιη αυτή συμπεριφορά του πολίτη, του ατόμου γενικότερα αφορά όλες τις σχέσεις του, τις προσωπικές, τις κοινωνικές, ακαδημαϊκές, επαγγελματικές, συναδελφικές, προς υφιστάμενο, προς προϊστάμενο, τις πολιτικές σχέσεις, αλλά και τις διακρατικές, διεθνείς, διαπολιτισμικές, διαθρησκευτικές και όποιες άλλες ανθρώπινες, ατομικές ή συλλογικές, σχέσεις.

Πώς παρουσιάζονται η συμπεριφορά και οι επιλογές του ατόμου στα πεδία της ανθρώπινης πράξης στο παράλληλο κείμενο και στο απόσπασμα «Οὕτω δὴ ... ἄδικοι» από το διδαγμένο κείμενο;

Μονάδες 10

ελλιπής τεκμηρίωση

Τι απάντησε

Στο διδαγμένο κείμενο:

Στο απόσπασμα «Οὕτω δὴ ... ἄδικοι», ο Αριστοτέλης παρουσιάζει τη συμπεριφορά και τις επιλογές του ατόμου ως αποτέλεσμα της εθίσεως και της επανάληψης. Οι άνθρωποι γίνονται δίκαιοι ή άδικοι πράττοντας τα σχετικά με τις συναλλαγές, ανδρείοι ή δειλοί μέσω της εθίσεως να φοβούνται ή να θαρρούν, σώφρονες ή ακόλαστοι ανάλογα με το πώς συμπεριφέρονται στις επιθυμίες και τις οργές. Η συμπεριφορά δεν είναι στατική, αλλά διαμορφώνεται από τις πράξεις και τις συνήθειες.

Στο παράλληλο κείμενο:

Ο Μιχάλης Σταθόπουλος παρουσιάζει τη δίκαιη συμπεριφορά του πολίτη ως ενεργή επιλογή που αφορά όλες τις σχέσεις του (προσωπικές, κοινωνικές, επαγγελματικές, πολιτικές, διεθνείς κ.λπ.). Η δικαιοσύνη είναι «αρετή προς έτερον» και απαιτεί τη θεώρηση της οπτικής του άλλου, καθώς και τη στήριξη και την αλληλεγγύη. Η συμπεριφορά αυτή δεν είναι αυθόρμητη, αλλά προϋποθέτει συνειδητή επιλογή και ευθύνη.

Ομοιότητα: Και στα δύο κείμενα η συμπεριφορά του ατόμου παρουσιάζεται ως αποτέλεσμα επιλογών και πράξεων που επαναλαμβάνονται και διαμορφώνουν τον χαρακτήρα. Και στα δύο η δικαιοσύνη είναι κεντρική αρετή που αφορά τις σχέσεις με τους άλλους.

Πώς βαθμολογήθηκε

  1. απόδοση του περιεχομένου του αποσπάσματος «Οὕτω δὴ … ἄδικοι»: πώς διαμορφώνεται η δίκαιη ή άδικη ιδιότητα μέσα από τον τρόπο δράσης στα «συναλλάγματα», με απόδοση της σημασίας του όρου 1/3
  2. απόδοση του περιεχομένου του παράλληλου κειμένου ως προς τη δικαιοσύνη-επιείκεια, την «αρετή προς έτερον» και τις εκφάνσεις της (θεώρηση της οπτικής του άλλου, στήριξη, κοινωνική αλληλεγγύη) 3/3
  3. ρητός εντοπισμός του κοινού σημείου, ότι δηλαδή και στα δύο κείμενα η ηθική ποιότητα του ατόμου κρίνεται μέσα από τη συμπεριφορά του προς τους άλλους στα πεδία της πράξης 2/2
  4. επισήμανση της διαφοροποίησης ή της επέκτασης που εισάγει το παράλληλο κείμενο (εύρος των σχέσεων, κοινωνικός και πολιτικός χαρακτήρας της δικαιοσύνης) 0/1
  5. τεκμηρίωση με παραπομπή σε συγκεκριμένα χωρία και των δύο κειμένων και συνεκτική, ενιαία διατύπωση 0/1

Αιτιολόγηση βαθμολογητή

Το παράλληλο κείμενο αποδίδεται πλήρως («αρετή προς έτερον», οπτική του άλλου, στήριξη, αλληλεγγύη) και υπάρχει ρητή παράγραφος «Ομοιότητα» που διατυπώνει τον σύνδεσμο. Στο διδαγμένο όμως ο όρος «συναλλάγματα» μεταφράζεται απλώς ως «συναλλαγές», χωρίς την απαιτούμενη απόδοση της σημασίας του (καθημερινή διαπροσωπική συνάφεια). Δεν επισημαίνεται καμία διαφοροποίηση ή επέκταση — μόνο ομοιότητες — και δεν παρατίθεται κανένα αυτούσιο χωρίο του αρχαίου κειμένου.

Β3 χαρακτηρισμός προτάσεων εισαγωγής ως Σωστό ή Λάθος 6/10 μονάδες

Τι ζητούσε το φύλλο

Β3. Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό που αντιστοιχεί σε καθεμία από τις παρακάτω περιόδους λόγου και δίπλα σε αυτόν τη λέξη «Σωστό», αν είναι σωστή, ή τη λέξη «Λάθος», αν είναι λανθασμένη.

1. Ο Αριστοτέλης γεννήθηκε στη Μίεζα και πέθανε στη Χαλκίδα.

2. Ο Αριστοτέλης ασκούσε δριμεία κριτική σε όλους τους συναδέλφους του στην Ακαδημία εκτός από τον Πλάτωνα.

3. Για την εκπαίδευση του Αλεξάνδρου ο Αριστοτέλης επιμελήθηκε μια νέα έκδοση των ομηρικών επών.

4. Η γνωριμία του Αριστοτέλη με τον Εύδοξο από την Κνίδο τον επηρέασε θετικά.

5. Για τον Αριστοτέλη η ευδαιμονία είναι στατική κατάσταση και όχι ενέργεια της ψυχής.

Μονάδες 10

εννοιολογικό

Τι απάντησε

  1. Σωστό — Ο Αριστοτέλης γεννήθηκε στη Μίεζα (384 π.Χ.) και πέθανε στη Χαλκίδα της Εύβοιας (322 π.Χ.).

  2. Λάθος — Ο Αριστοτέλης ασκούσε κριτική σε πολλούς συναδέλφους του, αλλά όχι σε όλους εξαιρετικά. Επιπλέον, ασκούσε κριτική και στον Πλάτωνα, παρά την εκτίμησή του για αυτόν.

  3. Λάθος — Ο Αριστοτέλης δεν επιμελήθηκε νέα έκδοση των ομηρικών επών για την εκπαίδευση του Αλεξάνδρου. Ωστόσο, ήταν δάσκαλος του Αλεξάνδρου και του έδωσε εκπαίδευση.

  4. Σωστό — Ο Αριστοτέλης γνώρισε τον Εύδοξο από την Κνίδο και επηρεάστηκε θετικά από τη φιλοσοφία και τα μαθηματικά του.

  5. Λάθος — Για τον Αριστοτέλη η ευδαιμονία δεν είναι στατική κατάσταση, αλλά ενέργεια της ψυχής κατά την αρετή. Αυτό φαίνεται και στο διδαγμένο κείμενο όπου τονίζεται η σημασία των πράξεων και της εθίσεως.

Πώς βαθμολογήθηκε

  1. χαρακτηρισμός της πρότασης 1 (τόπος γέννησης και θανάτου του Αριστοτέλη) ως Σωστό ή Λάθος 0/2
  2. χαρακτηρισμός της πρότασης 2 (στάση του Αριστοτέλη απέναντι στους συναδέλφους του στην Ακαδημία) ως Σωστό ή Λάθος 2/2
  3. χαρακτηρισμός της πρότασης 3 (έκδοση των ομηρικών επών για την εκπαίδευση του Αλεξάνδρου) ως Σωστό ή Λάθος 0/2
  4. χαρακτηρισμός της πρότασης 4 (επίδραση της γνωριμίας με τον Εύδοξο από την Κνίδο) ως Σωστό ή Λάθος 2/2
  5. χαρακτηρισμός της πρότασης 5 (η ευδαιμονία ως στατική κατάσταση ή ως ενέργεια της ψυχής) ως Σωστό ή Λάθος 2/2

Αιτιολόγηση βαθμολογητή

Δύο λάθη. Στην 1 απάντησε «Σωστό» και επανέλαβε ως δικό του ισχυρισμό ότι ο Αριστοτέλης γεννήθηκε στη Μίεζα — γεννήθηκε στα Στάγειρα, η Μίεζα ήταν ο τόπος διδασκαλίας του Αλεξάνδρου (ορθό: Λάθος). Στην 3 απάντησε «Λάθος», ενώ ο Αριστοτέλης όντως επιμελήθηκε έκδοση των ομηρικών επών για τον Αλέξανδρο (ορθό: Σωστό). Οι 2, 4, 5 συμφωνούν με αμφότερες τις λύσεις.

Β4 εύρεση ετυμολογικά συγγενών λέξεων από κείμενο 4/10 μονάδες

Τι ζητούσε το φύλλο

Β4. Για καθεμία από τις παρακάτω λέξεις να γράψετε μία ετυμολογικά συγγενή από το διδαγμένο κείμενο: ρυπογόνος, ανάθεση, ένδεια, ξέφρενος, διάστρεμμα.

Μονάδες 10

εννοιολογικό

Τι απάντησε

  • ρυπογόνος → ῥύπος (από το κείμενο: δεν υπάρχει άμεσα, αλλά συγγενής είναι η έννοια της φθοράς που εμφανίζεται στο «φθείρεται»)

Διόρθωση: Δεν υπάρχει η λέξη ρυπογόνος στο κείμενο. Θα αναζητήσω ετυμολογικά συγγενείς:

  • ρυπογόνος → ῥύπος (ρύπανση) — δεν υπάρχει στο κείμενο, αλλά συγγενής είναι φθείρεται (φθορά)
  • ανάθεση → τίθημι (από το κείμενο: δεν υπάρχει άμεσα)
  • ένδεια → δέω (χρειάζομαι) — από το κείμενο: ἔδει («ἔδει τοῦ διδάξοντος»)
  • ξέφρενος → φρήν (νους) — δεν υπάρχει στο κείμενο
  • διάστρεμμα → στρέφω — από το κείμενο: ἀναστρέφεσθαι («ἐν αὐτοῖς ἀναστρέφεσθαι»)

Πώς βαθμολογήθηκε

  1. εύρεση λέξης του διδαγμένου κειμένου ετυμολογικά συγγενούς προς το «ρυπογόνος» 0/2
  2. εύρεση λέξης του διδαγμένου κειμένου ετυμολογικά συγγενούς προς το «ανάθεση» 0/2
  3. εύρεση λέξης του διδαγμένου κειμένου ετυμολογικά συγγενούς προς το «ένδεια» 2/2
  4. εύρεση λέξης του διδαγμένου κειμένου ετυμολογικά συγγενούς προς το «ξέφρενος» 0/2
  5. εύρεση λέξης του διδαγμένου κειμένου ετυμολογικά συγγενούς προς το «διάστρεμμα» 2/2

Αιτιολόγηση βαθμολογητή

Ορθά μόνο «ἔδει» (ένδεια) και «ἀναστρέφεσθαι» (διάστρεμμα). Στο «ρυπογόνος» έδωσε «φθείρεται», που δεν έχει καμία κοινή ρίζα με το β΄ συνθετικό -γόνος (ζητούμενο: γίνονται/γίνεται). Στο «ανάθεση» και στο «ξέφρενος» δήλωσε ότι δεν υπάρχει λέξη στο κείμενο, ενώ υπάρχουν τα «νομοθέται/νομοθέτου» και «σώφρονες». Το υποερώτημα παρουσιάζεται και με εμφανή «Διόρθωση», με διπλή απάντηση στο πρώτο ζητούμενο.

Θέμα Γ

Γ1 μετάφραση αποσπάσματος ώστε τίς ἂν... ἀφανίζειν 15/20 μονάδες

Τι ζητούσε το φύλλο

Γ1. Να γράψετε στο τετράδιό σας τη μετάφραση του παρακάτω αποσπάσματος: «ὥστε τίς ἂν ... ἀφανίζειν.».

Μονάδες 20

υπολογιστικό

Τι απάντησε

Μετάφραση του αποσπάσματος «ὥστε τίς ἂν ... ἀφανίζειν»:

«Ώστε ποιος θα τολμούσε, όταν τα πράγματα ήταν έτσι, να επιχειρήσει τέτοιο έργο; Και μοι φαίνεται δεινό ότι εσείς μεν, στους οποίους η πόλη έχει επιτάξει όλον τον χρόνο να φροντίζετε τις ιερές ελιές, ούτε με ζημιώσατε ποτέ ως κάποιον που εργάζεται παράνομα, ούτε με έθεσε σε κίνδυνο ως κάποιον που αφάνισε, εκείνος δε ο οποίος ούτε γεωργός τυχαίνει να είναι κοντά, ούτε έχει εκλεγεί ως επιμελητής, ούτε έχει την ηλικία για να γνωρίζει τέτοια πράγματα, με καταγγέλλει ότι αφάνισα ιερή ελιά από τη γη.»

Πώς βαθμολογήθηκε

  1. μετάφραση της ρητορικής ερώτησης «ὥστε τίς ἂν ἀπετόλμησε, τούτων οὕτως ἐχόντων, ἐπιχειρῆσαι τοιούτῳ πράγματι;», με απόδοση της δυνητικής οριστικής και της γενικής απόλυτης 4/4
  2. μετάφραση της κύριας πρότασης και της αναφορικής «Δεινὸν δέ μοι δοκεῖ εἶναι ὑμᾶς μέν, οἷς … τῶν μορίων ἐλαῶν ἐπιμελεῖσθαι», με απόδοση του απροσώπου, του παθητικού «προστέτακται» και του εμπρόθετου του ποιητικού αιτίου 5/5
  3. μετάφραση του διπλού «μήθ' … μήθ'»: «μήθ' ὡς ἐπεργαζόμενον πώποτε ζημιῶσαί με μήθ' ὡς ἀφανίσαντα εἰς κίνδυνον καταστῆσαι», με απόδοση της αιτιολογικής χροιάς των μετοχών με «ὡς» 2/5
  4. μετάφραση της αντιθετικής αναφορικής «τοῦτον δ' ὃς οὔτε γεωργῶν ἐγγὺς τυγχάνει οὔτ' ἐπιμελητὴς ᾑρημένος οὔθ' ἡλικίαν ἔχων εἰδέναι περὶ τῶν τοιούτων», με απόδοση της τριπλής άρνησης και του «τυγχάνει» + μετοχή 2/4
  5. μετάφραση της κατακλείδας «ἀπογράψαι με ἐκ τῆς γῆς μορίαν ἀφανίζειν» 2/2

Αιτιολόγηση βαθμολογητή

Η αντίθεση ὑμᾶς μέν – τοῦτον δέ διατηρείται και η δυνητική οριστική, η γενική απόλυτη, το ποιητικό αίτιο και ο συντελεσμένος χρόνος του «προστέτακται» αποδίδονται σωστά (η ενεργητική στροφή «η πόλη έχει επιτάξει» είναι αποδεκτή). Δύο αστοχίες: στο δεύτερο μέλος του «μήθ' … μήθ'» αλλάζει πρόσωπο («ούτε με έθεσε σε κίνδυνο» αντί «ούτε με οδηγήσατε σε δίκη»), σπάζοντας τη συνοχή με το προηγούμενο «ζημιώσατε»· και το «γεωργῶν» αποδίδεται ως ουσιαστικό («γεωργός τυχαίνει να είναι κοντά») αντί για την κατηγορηματική μετοχή του «τυγχάνει» («τυχαίνει να καλλιεργεί κοντά»). Το αμετάφραστο «μοι» δεν βαρύνει.

Γ2 επιχειρήματα ομιλητή για την αθωότητά του 7/10 μονάδες

Τι ζητούσε το φύλλο

Γ2. Με ποια επιχειρήματα υποστηρίζει ο ομιλητής την αθωότητά του σχετικά με την κοπή της ιερής ελιάς;

Μονάδες 10

ελλιπής τεκμηρίωση

Τι απάντησε

Ο ομιλητής υποστηρίζει την αθωότητά του με τα ακόλουθα επιχειρήματα:

  1. Λογικό επιχείρημα: Αν ήταν τόσο εύκολο να διαπράξει το αδίκημα, θα ήταν καλύτερα να το έκανε επί των Τριάκοντα, όταν υπήρχε λιγότερη επιτήρηση. Αλλά δεν το έκανε τότε, άρα δεν θα το έκανε και τώρα.

  2. Επιχείρημα της θέσης του χωρίου: Το χωρίο όπου βρίσκεται η ιερή ελιά είναι εντελώς ανοιχτό και ορατό. Δεν υπάρχει άλλο δέντρο, μόνο η μία ελιά σε περίβολο, περιτριγυρισμένη από δρόμο και γείτονες. Είναι αδύνατο να κόψει κάποιος ένα δέντρο σε τέτοιο μέρος χωρίς να παρατηρηθεί.

  3. Επιχείρημα της ευθύνης: Εσείς (οι δικαστές) έχετε την ευθύνη να φροντίζετε τις ιερές ελιές, και ποτέ δεν με ζημιώσατε ως κάποιον που εργάζεται παράνομα. Αυτός που με κατηγορεί δεν έχει καμία επίσημη ευθύνη και δεν έχει ούτε την ηλικία ούτε τη γνώση για τέτοια θέματα.

Πώς βαθμολογήθηκε

  1. παρουσίαση του επιχειρήματος από τις πολιτικές συνθήκες: το αδίκημα θα ήταν ευκολότερο επί των Τριάκοντα παρά επί δημοκρατίας, και ούτε τότε αποδείχθηκε ένοχος για κάτι τέτοιο 2/2
  2. παρουσίαση του επιχειρήματος από το προσωπικό συμφέρον: μόνο ο χειρότερος εχθρός του εαυτού του θα το επιχειρούσε τη στιγμή που η βουλή επιτηρεί 0/2
  3. παρουσίαση του τοπογραφικού επιχειρήματος: η θέση και η μορφή του χωρίου (απουσία άλλων δέντρων, δρόμος γύρω, γείτονες, αφύλακτο και καταφανές) καθιστούσαν αδύνατη τη λαθραία πράξη 3/3
  4. παρουσίαση του επιχειρήματος από το ιστορικό του: οι ίδιοι οι αρμόδιοι ουδέποτε τον τιμώρησαν ούτε τον παρέπεμψαν για παρόμοια πράξη 1/2
  5. παρουσίαση του επιχειρήματος της αναξιοπιστίας του κατηγόρου (καμία σχέση με τον χώρο, καμία αρμοδιότητα, ακατάλληλη ηλικία για τέτοια γνώση) 1/1

Αιτιολόγηση βαθμολογητή

Τα επιχειρήματα διατυπώνονται όντως ως συλλογισμοί υπεράσπισης, όχι ως παράφραση. Το τοπογραφικό είναι πλήρες (απουσία δέντρων, δρόμος, γείτονες, ορατότητα) και το πολιτικό σωστά δομημένο. Απουσιάζει εντελώς το επιχείρημα από το προσωπικό συμφέρον («εἰ μὴ πάντων ἀνθρώπων ἐμαυτῷ κακονούστατος ἦν, ὑμῶν οὕτως ἐπιμελουμένων»). Στο ιστορικό αναφέρει μόνο ότι δεν τον τιμώρησαν, παραλείποντας ότι ούτε τον παρέπεμψαν σε δίκη.

Γ3.α μεταφορά κλιτών τύπων στον άλλο αριθμό 5/6 μονάδες

Τι ζητούσε το φύλλο · ολόκληρο το Γ3

Γ3.α. «τοῦτον δ' ὃς οὔτε ... ᾑρημένος»: να μεταφέρετε τους κλιτούς τύπους στον άλλο αριθμό. (μονάδες 6)

Γ3.β. διαβεβλημένος: να γραφεί το β' ενικό πρόσωπο της προστακτικής παθητικού αορίστου.

ἀφανίζειν: να γραφεί το απαρέμφατο του μέλλοντα.

φησιν: να γραφεί στο ίδιο πρόσωπο και αριθμό της ευκτικής ενεστώτα.

περιοικοῦσι: να γραφεί στο ίδιο πρόσωπο και αριθμό της οριστικής παρατατικού. (μονάδες 4)

Μονάδες 10

εννοιολογικό

Τι απάντησε

Μεταφορά των κλιτών τύπων στον άλλο αριθμό:

Αρχικό: «τοῦτον δ' ὃς οὔτε γεωργῶν ἐγγὺς τυγχάνει οὔτ' ἐπιμελητὴς ᾑρημένος»

Στον άλλο αριθμό (πληθυντικό):

«τούτους δ' οἳ οὔτε γεωργῶν ἐγγὺς τυγχάνουσιν οὔτ' ἐπιμεληταὶ ᾑρημένοι»

Πώς βαθμολογήθηκε

  1. μεταφορά της δεικτικής αντωνυμίας «τοῦτον» και της αναφορικής «ὅς» στον άλλο αριθμό (1 μονάδα ανά ορθό τύπο) 2/2
  2. μεταφορά της μετοχής «γεωργῶν» και του ρήματος «τυγχάνει» στον άλλο αριθμό (1 μονάδα ανά ορθό τύπο) 1/2
  3. μεταφορά του ουσιαστικού «ἐπιμελητής» και της μετοχής «ᾑρημένος» στον άλλο αριθμό (1 μονάδα ανά ορθό τύπο) 2/2

Αιτιολόγηση βαθμολογητή

Ορθά «τούτους», «οἳ», «τυγχάνουσιν», «ἐπιμεληταὶ», «ᾑρημένοι». Το «γεωργῶν» παρέμεινε αμετάβλητο — δεν αναγνωρίστηκε ως μετοχή ενικού (ορθό: «γεωργοῦντες»), σφάλμα συνεπές με τη μετάφραση του Γ1 όπου το εξέλαβε ως ουσιαστικό.

Γ3.β εγκλιτικοί-ρηματικοί τύποι λέξεων 3/4 μονάδες

Τι ζητούσε το φύλλο · ολόκληρο το Γ3

Γ3.α. «τοῦτον δ' ὃς οὔτε ... ᾑρημένος»: να μεταφέρετε τους κλιτούς τύπους στον άλλο αριθμό. (μονάδες 6)

Γ3.β. διαβεβλημένος: να γραφεί το β' ενικό πρόσωπο της προστακτικής παθητικού αορίστου.

ἀφανίζειν: να γραφεί το απαρέμφατο του μέλλοντα.

φησιν: να γραφεί στο ίδιο πρόσωπο και αριθμό της ευκτικής ενεστώτα.

περιοικοῦσι: να γραφεί στο ίδιο πρόσωπο και αριθμό της οριστικής παρατατικού. (μονάδες 4)

Μονάδες 10

υπολογιστικό

Τι απάντησε

διαβεβλημένος → β' ενικό πρόσωπο προστακτικής παθητικού αορίστου:

ἀφανίζειν → απαρέμφατο μέλλοντα:

φησιν → ίδιο πρόσωπο και αριθμό ευκτικής ενεστώτα:

περιοικοῦσι → ίδιο πρόσωπο και αριθμό οριστικής παρατατικού:

Πώς βαθμολογήθηκε

  1. σχηματισμός του β΄ ενικού προσώπου της προστακτικής παθητικού αορίστου από το «διαβεβλημένος» 1/1
  2. σχηματισμός του απαρεμφάτου μέλλοντα από το «ἀφανίζειν» 0/1
  3. σχηματισμός του ίδιου προσώπου και αριθμού της ευκτικής ενεστώτα από το «φησίν» 1/1
  4. σχηματισμός του ίδιου προσώπου και αριθμού της οριστικής παρατατικού από το «περιοικοῦσι» 1/1

Αιτιολόγηση βαθμολογητή

Ορθά «διαβλήθητι», «φαίη», «περιῴκουν» (με τη ζητούμενη συναίρεση). Το «ἀφανιοῦν» είναι ανύπαρκτος τύπος: ο αττικός μέλλοντας δίνει απαρέμφατο «ἀφανιεῖν». Σωστή η ταυτοποίηση του αττικού μέλλοντα, λάθος η κατάληξη.

Γ4.α συντακτικός χαρακτηρισμός όρων με έντονα γράμματα 1/6 μονάδες

Τι ζητούσε το φύλλο · ολόκληρο το Γ4

Γ4.α. Να χαρακτηρίσετε συντακτικά τους όρους που εμφανίζονται στο αδίδακτο με έντονα γράμματα: οὔσης, ἀδικεῖν, ἐμαυτῷ, ἐλαῶν, ὡς ἀφανίσαντα, ἐπιμελητὴς. (μονάδες 6)

Γ4.β. «Πῶς δ' ἄν, εἰ μὴ πάντων ἀνθρώπων ἐμαυτῷ κακονούστατος ἦν, ὑμῶν οὕτως ἐπιμελουμένων ἐκ τούτου τὴν μορίαν ἀφανίζειν ἐπεχείρησα τοῦ χωρίου»: να αναγνωρίσετε το είδος του υποθετικού λόγου και να τον μετατρέψετε στο προσδοκώμενο. (μονάδες 4)

Μονάδες 10

εννοιολογικό

Τι απάντησε

Συντακτικός χαρακτηρισμός των όρων:

  • οὔσης — Γενική απόλυτη (δηλώνει τις συνθήκες υπό τις οποίες γίνεται η ερώτηση)

  • ἀδικεῖν — Απαρέμφατο αντικείμενο του ρήματος «κρεῖττον ἦν» (ήταν καλύτερο να αδικώ)

  • ἐμαυτῷ — Δοτική του προσωπικού συμφέροντος (για τον εαυτό μου)

  • ἐλαῶν — Γενική αντικείμενο του ρήματος «ἐπιμελεῖσθαι» (να φροντίζουν τις ελιές)

  • ὡς ἀφανίσαντα — Κατηγορηματικό επίθετο (σε ρόλο κατηγορίας, ως κάποιον που αφάνισε)

  • ἐπιμελητὴς — Κατηγορηματικό ονοματιδιακό (ως επιμελητής)

Πώς βαθμολογήθηκε

  1. συντακτικός χαρακτηρισμός των «οὔσης» και «ἀδικεῖν»: είδος μετοχής/απαρεμφάτου, υποκείμενο και συντακτική λειτουργία (1 μονάδα ανά ορθό όρο) 0/2
  2. συντακτικός χαρακτηρισμός των «ἐμαυτῷ» και «ἐλαῶν»: είδος πτωτικού προσδιορισμού/αντικειμένου και όρος από τον οποίο εξαρτώνται (1 μονάδα ανά ορθό όρο) 1/2
  3. συντακτικός χαρακτηρισμός των «ὡς ἀφανίσαντα» και «ἐπιμελητής»: είδος αιτιολογικής μετοχής και κατηγορουμένου, με τον όρο αναφοράς τους (1 μονάδα ανά ορθό όρο) 0/2

Αιτιολόγηση βαθμολογητή

Το χειρότερο υποερώτημα του γραπτού: ορθό μόνο το «ἐλαῶν» (αντικείμενο του ἐπιμελεῖσθαι). Στο «οὔσης» δίνει μόνο «γενική απόλυτη», χωρίς είδος (χρονική), υποκείμενο («δημοκρατίας») ή όρο αναφοράς, κάτι που η ρουμπρίκα ρητά δεν δέχεται. Το «ἀδικεῖν» χαρακτηρίζεται αντικείμενο του «κρεῖττον ἦν» αντί για υποκείμενο του απροσώπου «ἐξῆν». Το «ἐμαυτῷ» δίνεται ως δοτική προσωπική συμφέροντος αντί για δοτική αντικειμενική στο «κακονούστατος». Στα δύο τελευταία επιστρατεύει ανύπαρκτους συντακτικούς όρους — «κατηγορηματικό επίθετο» για την αιτιολογική μετοχή υποκειμενικής αιτιολογίας «ὡς ἀφανίσαντα» και «κατηγορηματικό ονοματιδιακό» για το κατηγορούμενο «ἐπιμελητὴς», χωρίς όρο αναφοράς.

Γ4.β αναγνώριση υποθετικού λόγου και μετατροπή σε προσδοκώμενο 1/4 μονάδες

Τι ζητούσε το φύλλο · ολόκληρο το Γ4

Γ4.α. Να χαρακτηρίσετε συντακτικά τους όρους που εμφανίζονται στο αδίδακτο με έντονα γράμματα: οὔσης, ἀδικεῖν, ἐμαυτῷ, ἐλαῶν, ὡς ἀφανίσαντα, ἐπιμελητὴς. (μονάδες 6)

Γ4.β. «Πῶς δ' ἄν, εἰ μὴ πάντων ἀνθρώπων ἐμαυτῷ κακονούστατος ἦν, ὑμῶν οὕτως ἐπιμελουμένων ἐκ τούτου τὴν μορίαν ἀφανίζειν ἐπεχείρησα τοῦ χωρίου»: να αναγνωρίσετε το είδος του υποθετικού λόγου και να τον μετατρέψετε στο προσδοκώμενο. (μονάδες 4)

Μονάδες 10

εννοιολογικό

Τι απάντησε

Είδος υποθετικού λόγου:

Το απόσπασμα «Πῶς δ' ἄν, εἰ μὴ πάντων ἀνθρώπων ἐμαυτῷ κακονούστατος ἦν, ὑμῶν οὕτως ἐπιμελουμένων ἐκ τούτου τὴν μορίαν ἀφανίζειν ἐπεχείρησα» είναι υποθετικός λόγος δεύτερου είδους (μικτή συνθήκη με ἄν + ἦν στην πρότασις και ἐπεχείρησα στην ἀποδοσις).

Μετατροπή στο προσδοκώμενο (πρώτο είδος):

«Πῶς δ' ἄν, εἰ μὴ πάντων ἀνθρώπων ἐμαυτῷ κακονούστατος εἰμί, ὑμῶν οὕτως ἐπιμελουμένων ἐκ τούτου τὴν μορίαν ἀφανίζειν ἐπιχειρῶ;»

(Δηλαδή: αν δεν ήμουν ο κακούστατος από όλους τους ανθρώπους, πώς θα επιχειρούσα να αφανίσω την ιερή ελιά;)

Πώς βαθμολογήθηκε

  1. αναγνώριση της υπόθεσης και της απόδοσης με τις εγκλίσεις τους και δήλωση του είδους του υποθετικού λόγου 1/2
  2. μετατροπή στο προσδοκώμενο, με τον κατάλληλο υποθετικό σύνδεσμο και έγκλιση στην υπόθεση και τον αντίστοιχο χρόνο στην απόδοση 0/2

Αιτιολόγηση βαθμολογητή

Εντοπίζει τα δύο ρήματα («ἦν» στην υπόθεση, «ἐπεχείρησα» στην απόδοση), αλλά τοποθετεί το «ἄν» στην υπόθεση ενώ ανήκει στη δυνητική οριστική της απόδοσης, δεν δηλώνει τις εγκλίσεις (οριστική ιστορικού χρόνου / δυνητική οριστική) και χαρακτηρίζει τον λόγο «δεύτερου είδους» και «μικτή συνθήκη» αντί για το αντίθετο του πραγματικού (μη πραγματικό) — ορολογία ξένη προς τη σχολική. Η μετατροπή αποτυγχάνει πλήρως: διατηρεί «εἰ» αντί «ἐάν/ἄν/ἢν», βάζει οριστική ενεστώτα «εἰμί» αντί υποτακτικής «ὦ», οριστική ενεστώτα «ἐπιχειρῶ» αντί μέλλοντα «ἐπιχειρήσω», και κρατά το «ἄν». Το αποτέλεσμα είναι πραγματικό, όχι προσδοκώμενο, ενώ το ίδιο το γραπτό το ονομάζει προσδοκώμενο.